Jaaroverzicht 2012

Tweeduizendtwaalf was op spellengebied weer een bijzonder geslaagd jaar. Regelmatig was ik te vinden op een spellenmiddag, -avond, of -dag, bijvoorbeeld met collega's. Maar ook heb ik het afgelopen jaar de spelavonden van Spelgroep Phoenix bezocht, vooral in Leiden maar incidenteel ook in Capelle aan den IJssel. En sinds een paar maanden is ook in Den Haag een spelgroep te vinden: de Rode Dobbelsteen, die eens per twee weken op een dinsdag bijeenkomt in een plaatselijk café. En ook buiten de cubs om heb ik in 2012 een aantal nieuwe spellenvrienden opgedaan.
 
Het totaal aantal spellen dat ik gespeeld heb is voor het derde opeenvolgende jaar afgenomen, van 748 in 2009 naar slechts 656 het afgelopen jaar. Maar het aantal verschillende spellen was nog nooit zo hoog: maar liefst 220. En daarvan was bijna de helft nieuw voor mij: 108, ook een record.
 
Gemiddeld speelde ik elk spel dus minder dan drie keer. Maar natuurlijk waren er uitschieters: er zijn in totaal 11 spellen die ik meer dan tien keer op tafel zag komen. En dat waren:
 
 

1. Dominion (92 keer)
Het is het meest besproken spel hier op deze site, en het zal dus geen grote verrassing zijn dat Dominion ook het meest gespeelde spel is, net zoals in 2011 en 2010. Vorig jaar speelde ik het bijna 150 keer, dus mijn Dominion-verslaving is wel minder geworden, maar komt de komende tijd nog niet tot een eind, vermoed ik.
 
Dominion is een graag geziene afsluiter van een spellenavond, maar zo nu en dan wordt er ook een speciale Dominion-avond georganiseerd. Met alle nieuwe uitbreidingen die uitgekomen zijn (in 2012 alleen Dark Ages) blijft het spel leuk, hoewel het einde daarvan wel in zicht komt.
 
 
2. Tichu (39 keer)
Tichu was lange tijd het vaste lunch-spel op mijn werk. Er was een vaste groep van zo'n 15 spelers, die altijd wel te porren waren voor een spelletje. In 2009 logde ik 188 spellen Tichu (of Taipan, de naam van de Nederlandse uitgave). De speelwoede is wat afgenomen de laatste jaren, en andere spellen hebben de plaats van Tichu geeltelijk ingenomen, maar Tichu staat in 2012 nog altijd op de tweede plaats.
 
 

3. Kingdom Builder (23 keer)
Het tweede spel van Donald X. in deze lijst. Net zoals Dominion is Kingdom Builder iedere keer anders door de variabele set-up. Hoewel het op het eerste gezicht misschien een geluksspel lijkt, blijkt het na een paar keer spelen toch een geraffineerd strategiespel, waarin de speler die zijn extra acties het best kan uitbuiten vrijwel altijd met de overwinning gaat strijken.
 
Kingdom Builder is makkelijk uit te leggen, wordt door veel mensen leuk gevonden, en is daarom een ideaal spel om naar diverse spelgroepen mee te nemen; daarom heb ik het het afgelopen jaar zo vaak gespeeld.
 
 

4. 7 Wonders (21 keer)
Nog een spel dat redelijk makkelijk uit te leggen is, en dat met iedereen te spelen is. Het is geen uitzonderlijk goed spel, maar het grote pluspunt van 7 Wonders is dat het met 7 spelers te spelen is, en dat het spel zelfs bij het maximale spelersaantal niet veel trager verloopt dan bij minder spelers.
 
De meeste van mijn 21 potjes speelde ik bij Spelgroep Phoenix in Leiden, waar aan het eind van de avond vaak nog een grote groep spelers over is, maar net niet genoeg om twee tafels te vullen, en er nog net tijd is voor een kort spel: de standaardoplossing is 7 Wonders.
 
 
5. Tac (18 keer)
Tac is een Mens-erger-je-niet-variant met partnerschappen, en is bij Phoenix Leiden enorm populair. Er zijn spelers die iedere week wel een of twee keer Tac spelen. En als zij tegenspelers nodig hebben, dan meld ik mij graag aan, en zo komt Tac op een respectabele 5e positie in deze ranglijst terecht.
 
 

6. Glory to Rome (17 keer)
Dit heerlijk chaotische kaartspel is een van de spellen die de rol van Tichu als lunchspel op het werk hebben verdrongen. Helaas niet de karakteristieke originele Engelse editie, die hiernaast afgebeeld staat, want mijn medespelers gebruiken liever de Duitse versie van het spel, met de saaie, minder duidelijke graphics. Eeuwig zonde. Maar het spel is er niet minder leuk om.
 
 

7. Hanabi (15 keer)
Het eerste en enige spel in deze lijst dat ik dit jaar voor het eerst speelde. Dat was in oktober, dus de 15 keer dat ik Hanabi speelde, vonden allemaal in ruim 2 maanden plaats. Ik ben nog steeds op zoek naar de perfecte score, maar hoe vaker ik het speel met dezelfde mensen, des te meer voelen we elkaar aan, dus ooit gaat dat lukken.
 
Ook Hanabi is een succes bij alle spelers en alle speelgroepen met wie ik het geprobeerd heb. Een aanrader dus.
 
 
7. Magic: the Gathering (15 keer)
In kringloopwinkels heb ik in de loop der jaren een aantal keren Magic-kaarten gekocht. Daar heb ik de beste 350 van uitgezocht, en die gebruiken we voor een cube-draft: iedere speler trekt 75 kaarten uit deze stapel, en maakt daarvan een Magic-deck om mee te spelen. Zo kan je Magic spelen zonder dat je veel geld uit moet geven aan de nieuwste en beste kaarten. Ok, de gemiddelde kwaliteit van mijn kaarten is niet zo hoog, maar daar hebben alle spelers evenveel last van; en het spelplezier is er niet minder om.
 
 
7. Race for the Galaxy (15 keer)
Voordat Dominion die rol overnam, was Race for the Galaxy de vaste afsluiter van de spellenavonden met collega's. Niet zo gek, want een van die collega's is Spellengek Peter Hein, de grootste fan van Race die in Nederland te vinden is.
 
Tegenwoordig spelen we Race tijdens de lunchpauze. As we geen vier spelers voor Tichu kunnen vinden, tenminste.
 
 
10. Hoogspanning (14 keer)
Zowel in 2010 als in 2011 speelde ik Hoogspanning meer dan twintig keer, en dan is het aantal van 14 keer nu wel een tegenvaller. Zeker omdat het in mijn persoonlijke top-3 van beste spellen staat. Er was bij Spelgroep Phoenix een vast groepje spelers dat wel te porren was voor een partijtje elektriciteit produceren, maar helaas komen die niet allemaal meer even vaak.
 
Ik hoop dat ik een aantal anderen kan interesseen voor dit spel, want het moet vaker op tafel komen. Ik heb niet voor niets alle kaarten aangeschaft. Ik ben trouwens nog steeds een keertje van plan om alle kaarten (het zijn er 16) achter elkaar te spelen, in een lange marathonzitting. Ik ben benieuwd of ik daar medespelers voor kan vinden...
 
 
11. Metropolis (13 keer)
Dit kaartspelletje dankt zijn plaats in deze lijst helemaal aan zijn korte speelduur. Er zijn niet veel spelletjes die je kan doen als je tien minuten overhebt aan het eind van een avond, of tussen twee spellen door. En natuurlijk is Metropolis ook gewoon een leuk spel, al is het misschien iets te geluksafhankelijk. Maar in een spel dat zo kort duurt, is dat makkelijk te accepteren.
 
 
Alle andere spellen speelde ik hooguit 8 keer. Een van de spellen die 8 keer op tafel kwamen wil ik wel even noemen: dat was 1830. Mijn voornemen voor 2012 was om meer 18xx-en te spelen, en dat is gelukt: in totaal heb ik 30 keer een 18xx gespeeld, waarvan 1830 en Steam over Holland het vaakst.
 
En dat brengt me bij mijn voornemens voor 2013, en dan vooral die op spellengebied (want dat ik dit jaar hoop twee marathons te gaan lopen, dat interesseert jullie natuurlijk niet). Op Boardgamegeek, Bordspelmania en spellenblogs zijn al heel wat goede voornemens te vinden, en een rode draad daarin is "minder": mensen willen minder spellen hebben en minder spellen kopen enzovoorts. Dat begrijp ik dus totaal niet: spellen spelen is de leukste hobby die er is, en daar horen spellen bij! Zelf ben ik dus van plan om vooral meer te doen: meer spellen spelen, met meer verschlllende tegenstanders, en meer leuke spellen kopen.
 
Concreet: laat ik eens proberen om in 2013 meer spellen te spelen dan ooit: meer dus dan de 748 uit 2009. Bovendien moeten daarvan meer dan 30 een 18xx zijn. Voor het kopen van spellen hoef ik geen getallen noemen, want dat worden er vanzelf meer dan ik vantevoren inplan...
 
Tot slot wil ik iedereen een voorspoedig en spellenrijk 2013 toewensen, en ik hoop dat ik met velen van jullie dit jaar aan een speltafel zal zitten. Gelukkig nieuwjaar allemaal.
 

Oktober 2012 (2)

In oktober speelde ik zo veel spellen, dat ik ze niet in één post kon bespreken. Dit is de onderkant van de lijst. Lees dus eerst de eerste helft van het maandoverzicht.
 
Gelukkig is niet alles kommer en kwel vandaag, want aan het eind van de lijst staan de nieuw gespeelde uitbreidingen van vorige maand, en die zijn kwalitatief een stuk beter.
 
 

Kalua
Zie mijn verslag van Spiel. 
 
Where's Bob's Hat?
Dit lijkt een vereenvoudigde versie van Wizard en soortgelijke spellen: een slagenspel, waarbij je vantevoren moet voorspellen hoe goed je het gaat doen. Bij Where's Bob's Hat heb je dan de keuze uit vier mogelijkheden: ofwel je voorspelt dat je de meeste kaarten van een van de drie kleuren gaat winnen, ofwel je zegt dat je in totaal de minste slagen haalt. Een combinatie van deze voorspellingen is ook mogelijk. Iedere voorspelling die goed uitkomt, levert punten op, en heb je fout voorspelt, krijg je strafpunten.
 
Ik ben niet goed in dit soort boerenbridge-achtige spellen. Toch kan ik ze wel waarderen, maar Where's Bob's Hat is wel een erg eenvoudige versie. Er zijn zoveel betere spellen, dat ik deze niet nog een keer zou willen spelen.
 
 
Schinderhannes
Zie mijn verslag van Spiel.
 
 
Krypto
Ieder speler krijgt een paar kaarten met een getal erop; in het midden van de tafel wordt nog een getal opengedraaid, en nu proberen de spelers zo snel mogelijk dat getal te verkrijgen door te gaan rekenen met hun eigen getallen. Meer is het niet.
 
Niet heel vervelend om een keer te doen, maar het is wel een spel waarbij ervaring enorm zwaar meetelt.
 
 
Desperados
Het debuut van de meest ervaren spelontwerper ter wereld: Reiner Knizia. En het is te merken dat hij hier nog niet zo'n ervaring had, want het spel valt een beetje tegen.
 
Dit is een partnerspel, dus je speelt samen met een andere speler. Om de beurt speel je een kaart uit, om zo samen een aantal koper-, zilver-, en goudmijnen op te bouwen. Op ieder moment mag je een mijn sluiten, om dan het gewonnen edelmetaal bij je score op te tellen. Het liefst doe je dat niet te vroeg, want je weet nooit of je partner nog bijpassende kaarten heeft om de mijn uit te breiden. Maar als je te lang wacht met sluiten, dan spelen de tegenstanders misschien een desperado-kaart om de mijn vanje af te pakken.
 
Desperados is grotendeels een geluksspel, waarin het niet voldoende mogelijk is om met je partner te communiceren. Daardoor blijft het gokken om zijn bedoelingen te achterhalen, terwijl je ondertussen maar moet hopen op het trekken van de juiste kaarten.
 
 
Mogel Motte
Om de beurt een kaart spelen, die precies 1 hoger of lager is dan de vorige; wie het eerst al zijn kaarten kwijt is, heeft gewonnen. Dat is het basisidee van het spel. Sommige kaartjes hebben speciale eigenschappen: iere andere speler moet een kaart trekken, bijvoorbeeld. Maar dat is niet wat Mogel Motte leuk maakt.
 
Je kan namelijk in dit spel valsspelen door je kaarten in je mouw te steken, op de grond te laten vallen, enzovoorts. En dat is toegestaan, zolang je niet gepakt wordt. Er is namelijk altijd een opzichter, die niet mag valsspelen, en die de andere spelers controleert. Zodra iemand betrapt wordt, wordt hij de nieuwe opzichter.
 
Mogel Motte is hilarisch om een keer te spelen; het spel ontaardt al snel in een complete chaos. Dat maakt wel dat ik het na een paar ronden al wel gezien had, en toe was aan een serieuzer spel.
 
 
Kula Kula
Kaartjes omdraaien, scheepje verzetten, schelpjes verzamelen... Wat een suf spel, maar wat een mooie uitvoering, met echte schelpen. Voor de rest iets om snel te vergeten.
 
 
Station Master
Een wat ouder spel, waarin het de bedoeling is om treinen samen te stellen door kaarten met wagons uit te spelen. Iedere wagon is pluspunten of minpunten waard. In plaats van het spelen van een kaart kan je ook een fiche op een van de treinen leggen; als de trein dan af is, dan krijgen de spelers die fiches op die trein hebben gelegd de punten van die trein.
 
Er zit strategie in Station Master, maar veel verder dan "leg de pluspunten bij de trein waar je zelf veel en hoge fiches op hebt liggen" komt het niet. Er zijn ook nog actiekaarten, die het spel chaotischer maken. Voor wie ervan houdt, zullen we maar zeggen.
 
 
Dutch Mountains
Een heel klein abstract spelletjes, dat in de verte wel wat weg heeft van de Torens van Hanoi. Helaas was het iets te klein en simpel voor mijn tegenspeler en mij, waardoor het spel nooit echt interessant werd. Mogelijk heeft het spel meer diepgang dan we denken, maar het lijkt er op het eerste oog niet op.
 
 

Star Wars: Angriff der Rebellen
Rondvliegen met je ruimtescheepje, kaartjes omdraaien, en daarmee punten verdienen of niet, afhankelijk van wat je omdraait. Ronduit saai.
 
 
 
Tenslotte heb ik nog drie nieuwe uitbreidingen gespeeld. Stuk voor stuk waren het aanwinsten, die de basisspellen beter maakten, of in ieder geval goed aanvullen.
 
Kingdom Builder: Nomads
Dit is voor mij de beste uitbreiding van deze maand, omdat 'ie het meeste toevoegt. Op de nieuwe borden komen nu nomadententen voor, die eenmalige bonussen uitdelen als je er een nederzetting naast bouwt. Die bonussen zijn dan natuurlijk wel een stukje sterker dan de speciale eigenschappen van de locaties uit het basisspel. Ook zijn er een paar score-kaarten toegevoegd, die al tijdens het spel punten op kunnen leveren (in plaats van alleen maar aan het einde van het spel). Als je van Kingdom Builder houdt, dan is deze uitbreiding een must!
 
 
Mehr Ruhm für Rom
In deze uitbreiding op Glory to Rome (of in ons geval, de Duitse vertaling van dat spel) zitten een aantal nieuwe gebouwen. Een aantal van deze gebouwen geven voordelen bij het uitvoeren aan een architect-actie, wat een welkome aanvulling was, omdat dit misschien wel de zwakste actie in het basisspel was. De nieuwe kaarten zijn over het algemeen wel wat complexer dan de oude, dus ik raad deze uitbreiding vooral aan voor gevorderde spelers.
 
Hoogspanning Noord-Europa/Britse Eilanden
Van deze nieuwe kaarten voor Hoogspanning heb ik tot nu toe de kaart met Noord-Europa gespeeld. Deze bleek een welkome afwisseling te zijn op het basisspel, met name door de nieuwe centrales. Voor iedere regio van het bord zijn er namelijk speciale elektriciteitscentrales, die de centrales uit het basisspel vervangen. Zo wordt Hoogspanning nog afwisselender.
 

Maart 2011

Afgelopen maand heb ik zo'n 50 keer een spel gespeeld. Wat dat betreft was het een heel gemiddelde maand. Het meest gespeelde spel was gelijk mijn beste nieuwe spel, en kwam maar liefst 17 keer op tafel. Daarmee liet het klassiekers als Taipan en Dominion ver achter zich.

Zes spellen heb ik in maart voor het eerst gespeeld. Er zaten deze maand geen echt slechte spellen bij, maar er zat wel verschil tussen. Hieronder staan ze allemaal, in aflopende volgorde van hoe ze mij bevallen zijn.

Glory to Rome
Een leuk maar chaotisch kaartspel in de traditie van Puerto Rico en Race for the Galaxy.

Een uitgebreide bespreking is in voorbereiding, dus die kan je binnenkort hier verwachten. Ondertussen kan je al wat over Glory to Rome lezen op Spellengek.


Vroeger of Later
Wat was eerder: de oprichting van de VARA, of Zwarte Donderdag? En kwam de Bataafse Republiek voor of na de Bataafse Opstand? In het spel Vroeger of Later moet je dit soort vragen beantwoorden.

Aan het begin van het spel krijg je 9 kaarten met historische gebeurtenissen, die je op de juiste volgorde moet toevoegen aan de rij kaarten in het midden van de tafel. Als je denkt dat een vorige speler een fout heeft gemaakt, dan draai je alle kaarten om, en krijgt de vorige speler een paar strafkaarten. Tenzij de tijdlijn correct was, natuurlijk; dan krijg jij er kaarten bij. Wie als eerste zijn kaarten kwijt is, heeft gewonnen.

Ik heb mijzelf heel goed vermaakt met Vroeger of Later. Er zitten zo'n 300 kaarten in het spel van verschillende moeilijkheidsgraden, en niemand zal alle gebeurtenissen kennen. Het best vond ik dit spel met twee personen, en dan vooral omdat mijn tegenspeler ongeveer evenveel van geschiedenis wist als ik. Er is ook ruimte om te bluffen; als je denkt dat je tegenstander een bepaalde kaart van jou niet weet te plaatsen, kan je 'm opzettelijk verkeerd neerleggen, om in je volgende beurt de kaarten om te draaien.

Vroeger of Later is al een wat ouder spel, dat ik onlangs voor een prikje in een kringloopwinkel heb gekocht. Jammer genoeg is het in Nederland niet zo'n groot succes als in het Duitse taalgebied. Daar zijn al meer dan 20 kaartensets verschenen in de Anno Domini serie.

Dvonn
Het vierde spel van de GIPF-serie lijkt sterk op de andere spellen die ik uit die serie heb gespeeld. Dvonn is dus een abstract, mooi uitgevoerd spel voor twee spelers. Met je eigen stenen kan je op andere stenen springen, en zo torens maken. Dat beperkt echter je bewegingsmogelijkheden. Iedere steen moet verbonden blijven met een van de drie speciale DVONN-stenen. Als geen van de twee spelers meer kan bewegen, is het spel afgelopen, en wint de speler met de grootste torens.

Dvonn is een goed spel. Ik had het al eens op internet gedaan (Dvonn is op BrettSpielWelt te vinden), maar in het echt lijkt het nog wel intenser.


Biblios
Mijn verwachtingen over Biblios waren hoog gespannen. Ik had goede verhalen gehoord over dit spel, maar het viel me wat tegen. Het is wel een aardig spelletje, maar niet zo bijzonder als de hype op BoardGameGeek wel deed denken.

In de eerste helft van het spel worden de kaarten verdeeld. Als je aan de beurt bent, trek je één voor één een aantal kaarten. Van iedere kaart moet je meteen bepalen wat je ermee doet, zonder de volgende kaarten te bekijken. Je mag een van de kaarten zelf houden, iedere tegenstander krijgt ook een kaart, en de laatste gaat op de aflegstapel.

De tweede helft van het spel bestaat uit een veiling van alle afgelegde kaarten. Aan het eind van het spel krijgt iedereen met de meerderheid in een van de vijf kleuren kaarten een aantal punten; de meeste punten winnen het spel.

Het verdelen van de kaarten is heel goed bedacht; dat vond ik al toen ik het jaren geleden voor het eerst tegenkwam in De Veilingmeesters van Amsterdam. De rest van het spel is wel heel erg doorsnee. Gelukkig duurt het maar een minuut of 20, dus is het prima geschikt als vlug tussendoortje.


Phoenicia
Het opbouwen van een beschaving gebeurt in Phoenicia helemaal door het kopen van kaartjes. Ieder kaartje verhoogt het inkomen dat je elke ronde krijgt, en geeft een aantal overwinningspunten. Daarnaast geven sommige kaartjes andere voordelen, zoals een grotere opslag voor je geld, of een korting bij de aankoop van latere kaarten. En dat is het.

Hoewel Phoenicia eruit ziet als een stevig bordspel, is het in werkelijkheid een behoorlijk licht kaartspel. Het zit wel goed in elkaar, natuurlijk—wat verwacht je anders van de maker van Race for the Galaxy. Maar het wordt nooit opwindend.


Elfenland+Elfengold
Elfenland is al een ouder spel, winnaar van de Spiel des Jahres 1998. Ik had het echter nog nooit gespeeld. Deze maand is het er toch van gekomen, en wel met de (tegenwoordig lastig te vinden) uitbreiding Elfengold.

Gedurende 6 rondes probeer je alle steden op het bord langs te gaan. Hiervoor heb je kaarten nodig met vervoermiddelen erop. Maar als je een kaart uit wil spelen, moet op de bijbehorende route wel een fiche met hetzelfde vervoermiddel liggen. Die fiches worden geveild (de veilingen zijn de grootste toevoeging van Elfengold, want in het basisspel worden ze gewoon verdeeld) en daarna op het bord geplaats; met een beetje geluk kan je gebruikmaken van de fiches die iemand anders heeft neergelegd.

Elfenland was wel aardig, maar duurde wel erg lang voor zo'n licht spel met zo'n hoge toevalsfactor. Ik zou het graag nog eens met minder spelers willen proberen. Over de uitbreiding Elfengold waren de meningen verdeeld. Mijn medespelers die Elfenland al kenden waren niet lovend; zoveel zou het niet toevoegen, anders dan de langere speelduur. Zelf ben ik enthousiaster over Elfengold; of beter gezegd, ik ben bang dat ik Elfenland zonder deze uitbreiding wel een heel licht spel zou vinden.

Spiel 2010: vooruitblik 1

Over 2 maanden ga ik weer naar Spiel, de grootste spellenbeurs ter wereld. Hoog tijd om een verlanglijstje te beginnen. Of het toeval is weet ik niet, maar de spellen waar ik het meest naar uitkijk zijn bijna allemaal kaartspellen. Aan de ene kant is dat fijn, want kaartspellen zijn handiger mee te nemen dan bordspellen; aan de andere kant shop ik in Essen toch wel net zo lang tot mijn tas vol is...

Enkele hoogtepunten tot nu toe:

• Dominion: Prosperity, de nieuwste uitbreiding op Dominion; de 4e alweer. Zo wordt het een duur spel, want iedere doos kost in Essen al gauw een euro of 30. Maar als je bedenkt dat ik het spel al zo'n 150 keer gespeeld hebt, is het dat wel waard. Prosperity gaat zeker mee naar huis, tenzij ik 'm al eerder in de winkel tegenkom.
• Bargain Hunter, ofwel Schnäppchen Jagd. Onder die Duitse titel ken ik dit spel, dat al lang uitverkocht is maar weer opnieuw wordt uitgebracht. Het is een eenvoudig slagenspelletje van Uwe Rosenberg, uit de tijd dat hij nog goede kaartspellen produceerde.
• Glory to Rome, de tweede editie. De eerste editie kreeg op BGG goede kritieken. Het zou aan Race for the Galaxy moeten doen denken, maar dan beter. Dat klinkt veelbelovend. En het veelbesproken uiterlijk van de kaarten... ach, ik vind ze er wel grappig uitzien, dus ik wacht niet op de Duitse uitgave, die naar verluidt door Klemens Franz (bekend van Agricola) geillustreerd gaat worden.
• Innovation, van dezelfde auteur als Glory to Rome. Ook hier hoor ik veel goede berichten over. Het zou gaan om een snel en interactief spel, waarin alle kaarten hun eigen mogelijkheden hebben, die op alle mogelijke manieren te combineren zijn.
• Tichu (of Tai Pan), het traditionele Chinees-Zwitserse kaartspel. Mijn 5e exemplaar van dit spel raakt al aardig versleten, dus loop ik ook dit jaar weer even langs de stand van Fata Morgana om een nieuwe set te kopen.
• Haggis, het kleine broertje van Tichu. Ik heb dit nu 1 keer gespeeld, en ben er erg over te spreken. De ontwerper heeft een poging gedaan om een 2- en 3-persoonsspel te maken dat hetzelfde spelplezier geeft als Tichu, en dat is wonderwel gelukt. Natuurlijk zitten in Haggis niet alle nuances van het partnerspel dat Tichu zo uitzonderlijk goed maakt, maar het geeft voldoende spanning en plezier om in mijn boodschappentas te verdwijnen.