Jaaroverzicht 2012

Tweeduizendtwaalf was op spellengebied weer een bijzonder geslaagd jaar. Regelmatig was ik te vinden op een spellenmiddag, -avond, of -dag, bijvoorbeeld met collega's. Maar ook heb ik het afgelopen jaar de spelavonden van Spelgroep Phoenix bezocht, vooral in Leiden maar incidenteel ook in Capelle aan den IJssel. En sinds een paar maanden is ook in Den Haag een spelgroep te vinden: de Rode Dobbelsteen, die eens per twee weken op een dinsdag bijeenkomt in een plaatselijk café. En ook buiten de cubs om heb ik in 2012 een aantal nieuwe spellenvrienden opgedaan.
 
Het totaal aantal spellen dat ik gespeeld heb is voor het derde opeenvolgende jaar afgenomen, van 748 in 2009 naar slechts 656 het afgelopen jaar. Maar het aantal verschillende spellen was nog nooit zo hoog: maar liefst 220. En daarvan was bijna de helft nieuw voor mij: 108, ook een record.
 
Gemiddeld speelde ik elk spel dus minder dan drie keer. Maar natuurlijk waren er uitschieters: er zijn in totaal 11 spellen die ik meer dan tien keer op tafel zag komen. En dat waren:
 
 

1. Dominion (92 keer)
Het is het meest besproken spel hier op deze site, en het zal dus geen grote verrassing zijn dat Dominion ook het meest gespeelde spel is, net zoals in 2011 en 2010. Vorig jaar speelde ik het bijna 150 keer, dus mijn Dominion-verslaving is wel minder geworden, maar komt de komende tijd nog niet tot een eind, vermoed ik.
 
Dominion is een graag geziene afsluiter van een spellenavond, maar zo nu en dan wordt er ook een speciale Dominion-avond georganiseerd. Met alle nieuwe uitbreidingen die uitgekomen zijn (in 2012 alleen Dark Ages) blijft het spel leuk, hoewel het einde daarvan wel in zicht komt.
 
 
2. Tichu (39 keer)
Tichu was lange tijd het vaste lunch-spel op mijn werk. Er was een vaste groep van zo'n 15 spelers, die altijd wel te porren waren voor een spelletje. In 2009 logde ik 188 spellen Tichu (of Taipan, de naam van de Nederlandse uitgave). De speelwoede is wat afgenomen de laatste jaren, en andere spellen hebben de plaats van Tichu geeltelijk ingenomen, maar Tichu staat in 2012 nog altijd op de tweede plaats.
 
 

3. Kingdom Builder (23 keer)
Het tweede spel van Donald X. in deze lijst. Net zoals Dominion is Kingdom Builder iedere keer anders door de variabele set-up. Hoewel het op het eerste gezicht misschien een geluksspel lijkt, blijkt het na een paar keer spelen toch een geraffineerd strategiespel, waarin de speler die zijn extra acties het best kan uitbuiten vrijwel altijd met de overwinning gaat strijken.
 
Kingdom Builder is makkelijk uit te leggen, wordt door veel mensen leuk gevonden, en is daarom een ideaal spel om naar diverse spelgroepen mee te nemen; daarom heb ik het het afgelopen jaar zo vaak gespeeld.
 
 

4. 7 Wonders (21 keer)
Nog een spel dat redelijk makkelijk uit te leggen is, en dat met iedereen te spelen is. Het is geen uitzonderlijk goed spel, maar het grote pluspunt van 7 Wonders is dat het met 7 spelers te spelen is, en dat het spel zelfs bij het maximale spelersaantal niet veel trager verloopt dan bij minder spelers.
 
De meeste van mijn 21 potjes speelde ik bij Spelgroep Phoenix in Leiden, waar aan het eind van de avond vaak nog een grote groep spelers over is, maar net niet genoeg om twee tafels te vullen, en er nog net tijd is voor een kort spel: de standaardoplossing is 7 Wonders.
 
 
5. Tac (18 keer)
Tac is een Mens-erger-je-niet-variant met partnerschappen, en is bij Phoenix Leiden enorm populair. Er zijn spelers die iedere week wel een of twee keer Tac spelen. En als zij tegenspelers nodig hebben, dan meld ik mij graag aan, en zo komt Tac op een respectabele 5e positie in deze ranglijst terecht.
 
 

6. Glory to Rome (17 keer)
Dit heerlijk chaotische kaartspel is een van de spellen die de rol van Tichu als lunchspel op het werk hebben verdrongen. Helaas niet de karakteristieke originele Engelse editie, die hiernaast afgebeeld staat, want mijn medespelers gebruiken liever de Duitse versie van het spel, met de saaie, minder duidelijke graphics. Eeuwig zonde. Maar het spel is er niet minder leuk om.
 
 

7. Hanabi (15 keer)
Het eerste en enige spel in deze lijst dat ik dit jaar voor het eerst speelde. Dat was in oktober, dus de 15 keer dat ik Hanabi speelde, vonden allemaal in ruim 2 maanden plaats. Ik ben nog steeds op zoek naar de perfecte score, maar hoe vaker ik het speel met dezelfde mensen, des te meer voelen we elkaar aan, dus ooit gaat dat lukken.
 
Ook Hanabi is een succes bij alle spelers en alle speelgroepen met wie ik het geprobeerd heb. Een aanrader dus.
 
 
7. Magic: the Gathering (15 keer)
In kringloopwinkels heb ik in de loop der jaren een aantal keren Magic-kaarten gekocht. Daar heb ik de beste 350 van uitgezocht, en die gebruiken we voor een cube-draft: iedere speler trekt 75 kaarten uit deze stapel, en maakt daarvan een Magic-deck om mee te spelen. Zo kan je Magic spelen zonder dat je veel geld uit moet geven aan de nieuwste en beste kaarten. Ok, de gemiddelde kwaliteit van mijn kaarten is niet zo hoog, maar daar hebben alle spelers evenveel last van; en het spelplezier is er niet minder om.
 
 
7. Race for the Galaxy (15 keer)
Voordat Dominion die rol overnam, was Race for the Galaxy de vaste afsluiter van de spellenavonden met collega's. Niet zo gek, want een van die collega's is Spellengek Peter Hein, de grootste fan van Race die in Nederland te vinden is.
 
Tegenwoordig spelen we Race tijdens de lunchpauze. As we geen vier spelers voor Tichu kunnen vinden, tenminste.
 
 
10. Hoogspanning (14 keer)
Zowel in 2010 als in 2011 speelde ik Hoogspanning meer dan twintig keer, en dan is het aantal van 14 keer nu wel een tegenvaller. Zeker omdat het in mijn persoonlijke top-3 van beste spellen staat. Er was bij Spelgroep Phoenix een vast groepje spelers dat wel te porren was voor een partijtje elektriciteit produceren, maar helaas komen die niet allemaal meer even vaak.
 
Ik hoop dat ik een aantal anderen kan interesseen voor dit spel, want het moet vaker op tafel komen. Ik heb niet voor niets alle kaarten aangeschaft. Ik ben trouwens nog steeds een keertje van plan om alle kaarten (het zijn er 16) achter elkaar te spelen, in een lange marathonzitting. Ik ben benieuwd of ik daar medespelers voor kan vinden...
 
 
11. Metropolis (13 keer)
Dit kaartspelletje dankt zijn plaats in deze lijst helemaal aan zijn korte speelduur. Er zijn niet veel spelletjes die je kan doen als je tien minuten overhebt aan het eind van een avond, of tussen twee spellen door. En natuurlijk is Metropolis ook gewoon een leuk spel, al is het misschien iets te geluksafhankelijk. Maar in een spel dat zo kort duurt, is dat makkelijk te accepteren.
 
 
Alle andere spellen speelde ik hooguit 8 keer. Een van de spellen die 8 keer op tafel kwamen wil ik wel even noemen: dat was 1830. Mijn voornemen voor 2012 was om meer 18xx-en te spelen, en dat is gelukt: in totaal heb ik 30 keer een 18xx gespeeld, waarvan 1830 en Steam over Holland het vaakst.
 
En dat brengt me bij mijn voornemens voor 2013, en dan vooral die op spellengebied (want dat ik dit jaar hoop twee marathons te gaan lopen, dat interesseert jullie natuurlijk niet). Op Boardgamegeek, Bordspelmania en spellenblogs zijn al heel wat goede voornemens te vinden, en een rode draad daarin is "minder": mensen willen minder spellen hebben en minder spellen kopen enzovoorts. Dat begrijp ik dus totaal niet: spellen spelen is de leukste hobby die er is, en daar horen spellen bij! Zelf ben ik dus van plan om vooral meer te doen: meer spellen spelen, met meer verschlllende tegenstanders, en meer leuke spellen kopen.
 
Concreet: laat ik eens proberen om in 2013 meer spellen te spelen dan ooit: meer dus dan de 748 uit 2009. Bovendien moeten daarvan meer dan 30 een 18xx zijn. Voor het kopen van spellen hoef ik geen getallen noemen, want dat worden er vanzelf meer dan ik vantevoren inplan...
 
Tot slot wil ik iedereen een voorspoedig en spellenrijk 2013 toewensen, en ik hoop dat ik met velen van jullie dit jaar aan een speltafel zal zitten. Gelukkig nieuwjaar allemaal.
 

September 2012

September was (zoals vaker) qua spelletjes de stilte voor de storm. Relatief weinig gespeeld, en daarvan nog minder spellen die ik nog niet kende. Van de 57 keer dat ik in september een spel speelde, betrof dat maar liefst 24 keer Dominion.
 
Drie nieuwe spellen en een nieuwe uitbreiding kwamen op tafel. Geen van de nieuwe spellen kon mij echt bekoren, maar de uitbreiding was een schot in de roos.
 
 

Coney Island
Dit was nog de beste spelervaring. Coney Island is een degelijk spel, gebaseerd op het verzamelen van blokjes, die je kan uitgeven om tegeltjes in je eigen kleur op het speelbord te leggen. Je kan ook blokjes uitgeven om die tegeltjes dan weer te bedekken met kermisattracties, waarvoor zowel jij als de eigenaren van de bedekte tegeltjes punten krijgen.
 
Een niet onaardig spel, dat echter niet echt iets nieuws bracht. Enig verband met het thema van het spel, een kermis op het Amerikaanse Coney Island, hebben de mechanismen niet.
 
 

Domaine
Een paar maanden geleden speelde ik al Löwenherz, een iets complexere variant van dit spel. Dat beviel toen goed. Vergeleken met dat spel leek er in Domaine een stuk minder spanning te zitten. Waar het verdelen van de kaartjes in Löwenherz door een soort veiling geschiedt, mogen in Domaine de spelers gewoon om de beurt een kaart uitzoeken. Daardoor verdwijnt er een stukje interactie uit het spel.
 
Of misschien lag het eraan dat we Domaine met z'n drieën gespeeld hebben. Met vier spelers schijnen beide spellen op hun best te zijn. Dat moet ik later dan nog maar eens proberen.
 
 
Egelrace
Dit is een eenvoudig race-spelletje, waarbij het de bedoeling is om je egels zo snel mogelijk naar de andere kant van het bord te krijgen. Helaas wordt met een dobbelsteen bepaald in welke rij je een egel mag verzetten, en vaak zal dat dan een egel van een tegenstander zijn. Je kan elkaar leuk dwarszitten door egels te blokkeren door er bovenop te gaan liggen, of door ze in een valkuil te laten lopen. Helaas kwam dit met drie personen niet echt uit de verf.
 
Ook dit spel moet ik met meer spelers proberen, voordat ik het definitief achter in de kast laat belanden.
 
 
En dan was er nog één andere nieuwigheid deze maand, zoals ik al zei: een uitbreiding.
 
Dominion: Dark Ages
De nieuwste doos van Dominion bevat maar liefst 35 verschillende koninkrijkskaarten, meer dan iedere voorgaande uitbreiding. Het is te zien dat Dark Ages bijna de laatste uitbreiding is die voor Dominion uitkomt: de meest voor de hand liggende kaarten zijn al verschenen, en de kaarten worden dan ook steeds complexer.
 
Veel van de nieuwe effecten in Dark Ages hebben te maken met het vernietigen van kaarten. Sommige kaarten leveren extra voordeel op als je ze vernietigt; andere vissen bruikbare kaarten op uit de afvalhoop van vernietigde kaarten, en weer andere vernietigen kaarten van de andere spelers.
 
Ik zou Dominion: Dark Ages dan ook niet aanbevelen voor beginnende spelers. Maar voor gevorderden is dit mogelijk de meest interessante doos tot nu toe. Er zijn steeds meer combinaties van kaarten die op een verrassende manier samenwerken, en het wordt nog steeds weer leuker om die combo's sneller te proberen te vinden dan de tegenstanders.
 

De kaarten van Het Achterland, deel 2

Dit is het tweede deel van mijn bespreking van de Achterland-kaarten. Dit zijn de kaarten die $4 of meer moeten kosten.

Cache
Geld - $5
Waarde $3. Als je deze kaart pakt, pak dan ook 2 Koper.

Dit is een goedkopere versie van Goud, maar met het nadeel dat je ook een paar slechte kaarten erbij krijgt. Wanneer is dit een goede deal? Nou bijvoorbeeld als:

• je al heel vroeg in het spel $5 te besteden hebt. Een vroege Goud is ontzettend waardevol, en in deze fase van het spel is de gemiddelde kaart in je deck niet veel waardevoller dan Koper.
• er voldoende mogelijkheden zijn om slechte kaarten te vernietigen.
• je een Tuinen-strategie wilt volgen. 3 kaarten in 1 beurt is een heel goede deal; bovendien eindig je in dit geval altijd met een veel te groen deck, en zijn de Kopers dus bijzonder welkom.

Cartographer - Kartograaf
Actie - $5
+1 kaart, +1 actie. Bekijk de bovenste 4 kaarten van je trekstapel. Je mag een willekeurig aantal hiervan afleggen; leg de overige kaarten terug op de trekstapel in een volgorde naar keuze.

De Kartograaf is vooral leuk als je meerdere kaarten met minstens "+1 kaart, +1 actie" in je deck hebt; liefst  bijv. Laboratoria, maar het kunnen natuurlijk ook meerdere Kartografen zijn. Met de Kartograaf leg je een goede kaart (desnoods een andere Kartograaf) op je trekstapel; daarna trek je die meteen met een tweede actie, en kan je 'm meteen uitspelen. Ondertussen kan je alle troep afleggen, zodat je alleen maar goede kaarten trekt.

Embassy - Ambassade
Actie - $5
+5 kaarten, leg 3 kaarten af. Wanneer je deze kaart pakt, dan pakken de andere spelers een Zilver.

Gewoon een sterke kaart: het verdubbelt de kaarten in je hand, en daar zitten dan meestal wel 3 groene kaarten of Kopers tussen. Vandaar natuurlijk dat de andere spelers een leuk voordeeltje krijgen wanneer je deze kaart koopt.

Haggler - Onderhandelaar
Actie - $5
+$2. Zolang deze kaart in het spel is, moet je, iedere keer als je een kaart koopt, een kaart pakken die minder kost en geen overwinningskaart is.

Een mooie thematische kaart ("Een Provincie voor $8? Alleen als je er een Goud bij doet.") die bovendien ook nog vrij sterk is. Hoewel: ik trok een keer deze Haggler samen met enkel 1 Koper. Dat is net voldoende geld om een Zilver te kopen, maar daar moest ik toen ook een Landgoed (of erger) bij nemen.

Highway - Snelweg
Actie - $5
+1 kaart, +1 actie. Zolang deze kaart in het spel is, zijn kaarten $1 minder waard, maar nooit minder dan $1.

Een soort Brug, maar dan anders. Het klinkt leuk om korting op de prijs van kaarten te krijgen, maar eigenlijk is dat niets anders dan een paar geld extra te besteden hebben, tenzij je nog iets extra's doet. Zo geeft de Brug een extra aanschaf zodat je de korting twee keer kan gebruiken. De Snelweg doet het anders: door de "+1 kaart, +1 actie" is het veel makkelijker om meerdere exemplaren van deze kaart te spelen in een beurt.

Als je dat lukt, worden kaarten niet alleen makkelijker te kopen; ook worden er opeens andere trucs mogelijk, die bij de Brug nog vooral theoretisch waren. Bijvoorbeeld, als je de prijs van een Provincie met $2 kan verlagen, kan je eentje pakken met de Smokkelaar; verlaag de prijs met $4 en je kan er een Werkplaatsen; en lukt het je om 6 Snelwegen te spelen, dan kan je zelfs een Vloek verbouwen tot een Provincie!

Ill-Gotten Gains - Illegale verdiensten
Geld - $5
Waarde $1. Wanneer je deze kaart speelt, mag je een Koper pakken en op je hand nemen. Wanneer je deze kaart pakt, pakt iedere andere speler een Vloek.

Wanneer je deze kaart in een aankoopfase speelt, is hij maximaal $2 waard; evenveel als een Zilver. Maar daarvoor moet je je deck verdunnen met een Koper, wat zelden een goed idee is (uitzondering: Tuinen of goede vernietigkaart aanwezig; zie de uitleg bij Cache).

Toch is deze kaart veel duurder dan een Zilver: natuurlijk omdat de tegenstanders eenmalig een Vloek krijgen opgedringen. Let op: deze kaart is geen Aanval, dus hier valt niet tegen te verdedigen met Slotgracht of Vuurtoren.

Inn - Herberg
Actie - $5
+2 kaarten, +2 acties, leg 2 kaarten af. Wanneer je deze kaart pakt, bekijk je trekstapel (inclusief deze kaart), laat een willekeurig aantal kaarten daarvan zien, en schud deze door je trekstapel.

Dit is een kruising van een dorp (extra acties) en een Warenhuis (onze bijnaam van het Warehouse, waarvan ik de Nederlandse naam niet weet; trekken en afleggen. Als zodanig een best aardige kaart, al is de prijs wel stevig.

Door zijn "aankoopactie" kan je sommige actiekaarten nog een keer spelen nog voordat je trekstapel op is. Het leukst is deze eigenschap als je trekstapel net leeg is op het moment dat je de Herberg koopt. Je kan nu zelf kiezen hoe je volgende beurt eruit ziet, door 5 actiekaarten uit te kiezen die daarna je hele trekstapel vormen.

Mandarin - Mandarijn
Actie - $5
+$3. Leg een kaart uit je hand terug op de trekstapel. Wanneer je deze kaart pakt, leg alle geldkaarten die je in het spel hebt terug op je trekstapel in een volgorde naar keuze.

Een beetje een suffe kaart. Hij levert weliswaar $3 op, maar dat kost een actie en je hand wordt kleiner, wat meestal een probleem is.

De "aankoopactie" klinkt leuk, maar is eigenlijk alleen interessant als je deze beurt voldoende geld gespeeld hebt om een goede kaart te kopen. En waarom koop je die kaart dan nu niet meteen? In combinaties is de Mandarijn leuker: als je veel geld gespeeld hebt om een Provincie te kopen, en je krijgt daar door een gespeelde Onderhandelaar een Mandarijn bij, dan heb je de volgende beurt weer een grote som gelds in je hand.

Ook grappig: als je in de eerste beurt van het spel met 5 Kopers begint en een Mandarijn koopt, dan kan je in de tweede beurt nog een kaart van $5 kopen. Dit is de enige manier om na 2 beurten 2 kaarten van $5 in je deck te hebben. Jammer dat een van de twee slechts een Mandarijn is. (Je kan natuurlijk ook in je tweede beurt een Mandarijn kopen, en dan ook in je 3e, enzovoorts. Leuk om een keer te doen, maar je gaat er niet mee winnen.)

Margrave - Markgraaf
Actie/Aanval - $5
+3 kaarten, +1 aankoop. Elke andere speler trekt een kaart en legt dan af tot 3 kaarten in de hand.

Een markgraaf is van oorsprong een edelman uit een grensgebied van het Duitse Rijk. Vandaar dat er op deze kaart een Centraal-Aziatisch aandoend heerschap staat afgebeeld. Als aanvalskaart is de Markgraaf net iets zwakker dan een Militie, maar hij heeft evenveel trekkracht als een Smidse.

Maak niet de vergissing om de Markgraaf te kopen als de Tunnel ook in de voorraad ligt. Een van mijn tegenstanders heeft dit geprobeerd, en het was geen succes.

Stables - Stallen
Actie - $5
Je mag een geldkaart afleggen. Als je dat doet, +3 kaarten en +1 actie.

De extra actie maakt deze kaart veel beter dan de Smidse, waarmee je ook 3 kaarten kan trekken. Maar kijk uit: het kan soms heel vervelend uitpakken dat je geld moet afleggen. Wat doe je als je enige geld wat Goud is? Ik heb al meerdere malen een verkeerde keuze gemaakt.

Border Village - Grensdorp
Actie - $6
+1 kaart, +2 acties. Wanneer je deze kaart pakt, pak dan ook een kaart die minder kost dan deze.

Zodra deze kaart in je trekstapel zit, is dit niets anders dan een Dorp. De meerprijs van het Grensdorp t.o.v. het Dorp, $3, moet dus gerechtvaardigd worden door de extra kaart die je krijgt als je 'm pakt. In het gunstigste geval pak je er een kaart van $5 bij; goed beschouwd is het dus alsof je in die beurt 2 geld en 1 aankoop extra hebt (want je koopt twee kaarten van samen waarde 8, waarvoor je 6 betaalt).

Je kan het ook anders zien: je besteed $6 aan een kaart van $5, en krijgt daar dan gratis een Dorp bij. Dat klinkt leuk, maar een Dorp is vaak niet zo'n goede kaart. Koop het Grensdorp daarom alleen als je toch al van plan was een $5 te kopen in plaats van een Goud.

In twee gevallen is een Grensdorp een stuk beter: als er veel goede terminale acties zijn, en je dus echt de extra acties van het Grensdorp goed kan gebruiken. En als er een Verbouwing-achtige kaart in het spel is; dan is het Grensdorp veel beter dan een Dorp, omdat je 'm tot een Provincie op kan waarderen.

Farmland - Boerenland
Overwinning - $6
2 punten. Wanneer je deze kaart koopt, vernietig een kaart uit je hand. Pak een kaart die precies $2 duurder is dan de vernietigde kaart.

Een forse prijs voor 2 punten, en de eenmalige verbouwingsactie is niet heel sterk. Je kan alleen een kaart uit je hand opwaarderen, en dat is meestal geen actiekaart of geldkaart, want die heb je meestal al gespeeld om zo'n dure kaart te kunnen kopen. Vaak zal je dus met deze Boerenland een groene kaart vernietigen, maar met de aankoop van deze kaart komt er ook weer een groene kaart in je deck.

In bepaalde gevallen is een Boerenland echter zeer nuttig. Zo had mijn tegenstander een keer 3 Goud in zijn hand, en wilde hiervoor de laatste Provincie kopen. Op het laatste moment bedacht hij zich, en speelde hij slechts 2 Goud om een Boerenland te kopen. Het andere Goud verbouwde hij daarna tot een Provincie. Als ik het mij goed herinner, won hij met 2 punten verschil...

De kaarten van Het Achterland

Als het goed is, ligt binnen een paar dagen de Nederlandse vertaling van Dominion: Het Achterland in de winkel. In Nederland is dit de 5e uitbreiding van Dominion, omdat 999 Games besloten heeft om de voorganger Cornucopia pas volgend voorjaar uit te brengen.

In het Engels is Hinterlands al een paar weken uit, en ik heb er dan ook al een aantal keren mee gespeeld. Hieronder heb ik wat ervaringen met de nieuwe kaarten opgetekend. Daar moet ik bij zeggen dat ik nog lang niet alle kaarten voldoende heb gespeeld om een definitief oordeel te vellen.

De onderstane namen en teksten van de kaarten zijn door mijzelf vertaald; wanneer de Nederlandse editie uit is, zal ik de officiële namen toevoegen.

Crossroads - Kruispunt
Actie - $2
Laat je hand zien. +1 kaart voor iedere overwinningskaart. +3 acties als dit het eerste Kruispunt is die je deze beurt speelt.

Enerzijds is dit een mooie kaart om kaarten te trekken. Het eerste Kruispunt is zwakker dan een Kelder: je trekt namelijk alleen kaarten voor alle groene kaarten in je hand. Maar die groene kaarten hoef je daarvoor niet af te leggen, en bij een tweede Kruispunt trek je dus weer een kaart voor elke groene kaart. Als je lekker veel Kruispunten in je trekstapel hebt, dan levert een groene kaart die vanaf het begin in je hand zit dus 3 kaarten op.

Anderzijds is een Kruispunt vaak even goed als een Dorp, maar wel $1 goedkoper. Alleen als je geen overwinningskaarten in je hand hebt, of als je minstens 3 Dorpen zou willen spelen, is een Dorp beter dan een Kruispunt.

Duchess - Hertogin
Actie - $2
+$2. Iedere speler (inclusief jijzelf) bekijkt de bovenste kaart van zijn trekstapel, en legt 'm af of legt 'm terug. Als deze kaart in de voorraad ligt, mag je een Hertogin pakken wanneer je een Hertogdom pakt.

Dit is een van de slechtste kaarten die ik ooit gezien heb, en meestal is deze geen $2 waard. Het bekijken van een kaart van je trekstapel brengt jezelf netto geen voordeel, omdat alle andere spelers dit ook doen. Een Hertogin is dus enkel een Zilver die een actie kost.

Kopen is dus vaak geen optie; maar als je een Hertogin gratis kan krijgen, dan is het soms wel een goede deal. Bijvoorbeeld als er Tuinen in het spel zijn, of als je regelmatig acties over hebt van je vele dorpen. Is dat niet het geval, laat dan liever de Hertogin helemaal met rust, ook als je een Hertogdom koopt.

Fool's Gold - Nepgoud
Geld/Reactie - $2
Als dit het eerste Nepgoud is dat je deze beurt speelt, dan is het $1 waard, anders $4. Wanneer een andere speler een Provincie pakt, mag je deze kaart uit je hand vernietigen. Als je dat doet, pak een Goud en leg deze op de trekstapel.

Dit is een gamechanger. Laat een speler niet het overgrote deel van deze stapel kopen, want in grote hoeveelheden is deze kaart enorm sterk. 3 exemplaren kosten hetzelfde als 1 Goud om te kopen, maar zijn als geld hetzelfde waard. Als een speler voluit voor het Nepgoud dreigt te gaan, dan moeten de andere spelers er ook een paar kopen. Je kan ze later altijd nog omwisselen tegen echt Goud.

Mijn sterkste opening in de potjes Dominion die ik al met Het Achterland gespeeld heb: een 5/2 opening waarvoor ik Nepgoud en de Werf kocht. Daarmee had ik het spel na 2 beurten eigenlijk al gewonnen.

Develop - Ontwikkel
Actie - $3
Vernietig een kaart uit je hand. Pak, in willekeurige volgorde, een kaart die $1 meer en een die $1 minder waard is , en leg ze op je trekstapel.

Deze kaart klinkt mooi: je kan een ongewenste kaart in 1 keer omzetten in 2 nuttige kaarten. Maar dat klinkt beter dan het is: lang niet altijd zijn er twee nuttige kaarten met de goede prijs aanwezig. Vernietig je bijvoorbeeld een Landgoed, dan krijg je enkel een Zilver; dan is je Ontwikkel dus enkel een halve Verbouwing (die een kaart met $2 opwaardeert i.p.v. met $1). Vernietig je later in het spel een Zilver, dan krijg je daar vaak een Landgoed voor terug, die dan ook nog op je trekstapel belandt.

In bepaalde gevallen is een Ontwikkel erg sterk, maar bedenk eerst welke kaarten je nuttig kan ontwikkelen voor je er een aanschaft.

Oracle - Orakel
Actie/Aanval - $3
Elke speler (inclusief jijzelf) laat de bovenste 2 kaarten van zijn trekstapel zien, en jij kiest: ofwel hij legt ze af, ofwel hij legt ze terug in een volgorde naar zijn keuze. +2 kaarten.

Een betere Spion, maar dan zonder extra actie. Geen bijzondere kaart; deze had net zo goed in een voorgaande uitbreiding kunnen zitten.

Oasis - Oase
Actie - $3
+1 kaart, +1 actie, +$1. Leg een kaart af.

Geen bijzondere kaart, of het moet zijn dat hij leuk combineert met Tunnel. Maar dat doen er zoveel. Bij het uitspelen van deze kaart ben je verplicht een paar woorden van Wonderwall of Don't Look Back in Anger te zingen.

Scheme - List
Actie - $3
+1 kaart, +1 actie. Aan het begin van de opruimfase mag je een actiekaart kiezen die je in het spel hebt. Als je deze kaart deze beurt aflegt, leg 'm op je trekstapel.

Met deze kaart zijn de meest ingewikkelde combinaties mogelijk. Als je voldoende exemplaren bezit, kan je een bepaalde kaart eindeloos in het spel houden. Een extreem voorbeeld is de combinatie King's Court met Scheme en nog een goede actiekaart. Dan kan je alle drie die kaarten terugleggen, en deze truc de volgende beurt herhalen. Hoe je hiermee het spel wint, is een exercise for the reader.

Ik heb nog lang niet voldoende met Scheme gespeeld om 'm te doorgronden. We gaan nog veel plezier beleven van deze kaart, schat ik in.

Tunnel
Overwinning/Reactie - $3
2 punten. Wanneer je deze kaart aflegt buiten de opruimfase, mag je hem laten zien. Als je dat doet, pak een Goud.

Wat een leuke kaart. Er zijn zoveel kaarten waarmee je kaarten moet afleggen, zeker in Het Achterland, dat de Tunnel vaak een hele goede kaart wordt. Zelfs als die ondersteunende kaarten er niet zijn, is 2 punten voor een prijs van $3 een koopje.

De meest glorieuze combinatie is met de Golem. Koop naast de Golems slechts 1 andere actiekaart, en dan zal de Golem iedere keer het hele deck afzoeken naar een 2e actiekaart. Dan krijg je dus voor alle Tunnels in je deck een Goud. Dit heb ik een keer geprobeerd, en ik had aan het eind van het spel 31 Goud in mijn deck. Helaas had mijn tegenstander wel de meeste Provincies gekocht, omdat ik door al mijn Tunnels zelden 3 Goud in een hand trok...

Jack of All Trades - Manusje van alles
Actie - $4
Pak een Zilver. Bekijk de bovenste kaart van je trekstapel en leg deze af of leg 'm terug. Trek kaarten tot je 5 kaarten in je hand hebt. Je mag een kaart uit je hand vernietigen, maar geen geldkaart.

De acties op deze kaart lijken een samengeraapt zooitje, maar Donald X. heeft uitgelegd wat het concept van deze kaart is: het is een soort Slotgracht! Deze kaart verdedigt tegen de meeste aanvalskaarten, maar doet dat achteraf in je eigen beurt. Als je geld bent kwijtgeraakt (bijvoorbeeld door de dief), dan krijg je een Zilver. Als de tegenstander je trekstapel heeft vernaggeld (Zeeheks, Spion), mag je een kaart afleggen. Heb je minder kaarten in je hand (Militie, Dienaar), mag je kaarten bijtrekken. En als je Vloeken hebt gekregen, dan kan je ze vernietigen.

Natuurlijk kan je deze kaart ook spelen zonder dat je aangevallen bent, en ook dan levert hij al zijn voordelen op. Het schijnt een heel sterke kaart te zijn, maar ik heb er zelf nog nauwelijks mee gespeeld.

Noble Brigand - Edele dief
Actie/Aanval - $4
+$1. Wanneer je deze kaart koopt of speelt, toont iedere andere speler de bovenste 2 kaarten van zijn trekstapel, vernietigt hij een getoonde Zilver of Goud naar jouw keuze, en legt de overige kaarten af. Als hij geen geldkaarten toonde, pakt hij een Koper. Jij pakt alle vernietigde kaarten.

De Robin Hood onder de Dominionkaarten: steelt van de rijken en geeft aan de armen. Is vaak veel beter dan de dief. Enige uitzondering: aan het begin van het spel, wanneer de Dief al kan beginnen met Koper te stelen, heeft de Edele dief geen enkel effect. (Dit is natuurlijk alleen relevant in de zeldzame gevallen waar het vernietigen van een Koper bij de buren een positieve zaak is; bijvoorbeeld in Kapel-spellen.)

Nomad Camp - Nomadenkamp
Actie - $4
+1 aankoop, +$2. Wanneer je deze kaart pakt, leg 'm op je trekstapel.

Een Houthakker, maar dan eentje waarvan je zeker weet dat je 'm volgende beurt trekt. Nu is de Houthakker een slechte kaart, en het Nomadenkamp dus meestal ook. Alleen als je zeker weet dat je de volgende beurt $2 nodig hebt, heeft deze kaart enig nut. Dat zou bijvoorbeeld in de eerste beurt kunnen zijn. Koop dan een Nomadenkamp, en in de tweede beurt heb je wellicht $5 te besteden!

Silk Road - Zijderoute
Overwinning - $4
1 punt per 4 overwinningskaarten in je deck (afgerond naar beneden).

Leuk met extra overwinningskaarten (Tuinen, Harems, enzovoorts) in de voorraad. Anders: niet triviaal om hier veel punten mee te verdienen. Gemiddeld kan iedere speler 3 a 4 overwinningskaarten van iedere soort kopen, en als je jouw deel van de Zijderoutes, Landgoederen en Hertogdommen hebt binnengehaald (Provincies zijn in zo'n groen deck vrijwel onhaalbaar), dan is iedere Zijderoute slechts 2 of 3 punten waard.

Spice Merchant - Specerijenhandelaar
Actie - $4.
Je mag een geldkaart uit je hand vernietigen. Als je dat doen, kies: ofwel +2 kaarten en +1 actie, ofwel +2 en +1 aankoop.

De eigenschap van deze kaart is sterk: het kan een Laboratorium of een Houthakker nadoen, en een van deze twee kaarten is een van de sterkste kaarten in het spel. Maar de kosten zijn hoog: voor je het weet heb je geen geld meer in je deck. Zorg dat je voldoende Kopers in je deck hebt. Gelukkig zijn er voldoende kaarten in deze uitbreiding die daarvoor kunnen zorgen. Als de Handelaar ook in het spel is, kan je zelfs Zilvers over hebben om met de Specerijenhandelaar te vernietigen.

Trader - Handelaar
Actie/Reactie - $4
Vernietig een kaart uit je hand. Pak een aantal Zilvers gelijk aan de prijs van de vernietigde kaart. Wanneer je een kaart zou pakken, mag je deze kaart uit je hand laten zien. Doe je dat, krijg je in plaats daarvan een Zilver.

De reactiekaarten worden steeds exotischer. De Handelaar is een goede verdediging tegen bepaalde aanvalskaarten: de Heks en de Folteraar geven je nu een Zilver in plaats van een Vloek; de Mountebank zelfs twee. En hij werkt ook leuk samen met kaarten die een extra aankoop geven: speel een Houthakker, koop een goede kaart en een Vloek, en krijg in plaats van die laatste kaart een Zilver.


Morgen de tweede helft van de nieuwe Dominion-kaarten.

Oktober 2011

In oktober speelde ik 51 spellen, een gemiddelde maand voor mij. Maar daar zaten wel 22 verschillende spellen tussen, en slechts 1 spel speelde ik vaker dan 4 keer (namelijk 20 keer Dominion).

Dit waren de spellen die ik deze maand voor het eerst speelde, in volgorde van het spelplezier dat ze mij geven. Binnenkort hoop ik van een aantal spellen nog wat uitgebreidere besprekingen te posten.

Innovation
Mijn "spel van de maand" was Innovation, een dynamisch kaartspel voor 2 tot 4 personen. Net zoals bij Glory to Rome (van dezelfde auteur) draait Innovation helemaal om de kaarten met uiteenlopende spelbepalende speciale eigenschappen. Iedere beurt mag je 2 acties doen, te kiezen uit een kaart trekken, een kaart uitspelen, en de speciale eigenschappen van een kaart activeren.

Als je een kaart uitspeelt, dan leg je 'm op een van de 5 stapeltjes voor je op tafel. Alleen de bovenste kaart van een stapel is "actief", en kan geactiveerd worden. Als je dat doet, dan voer je de actie uit die erop staat, maar je bent niet de enige die ervan profiteert. Ook sommige andere spelers voeren dezelfde actie uit. Wie dit zijn, wordt bepaald door symbolen, die ook op de actieve kaarten staan.

Veel van de speciale eigenschappen van de kaarten zijn enorm sterk, en daardoor verandert de situatie in het spel voortdurend. Het spelverloop is daarom behoorlijk chaotisch, maar wel op een interessante manier. Het is bovendien goed mogelijk de chaos enigszins te bedwingen, en in gunstige banen te leiden.

Net zoals Glory to Rome is Innovation geen spel dat iedereen aan zal spreken. Hoewel de regels eenvoudig zijn, heeft het spel toch een zekere moeilijkheidsgraad door de kaarten waarvan de werking lastig te doorgronden zijn. Maar probeer het in ieder geval een keer.

1655: Habemus Papam
Zo lastig als Innovation is, zo simpel zit 1655 in elkaar: het is een heel simpel biedspelletje, waarin de spelers proberen zoveel mogelijk kardinalen voor zich te winnen om uiteindelijk tot paus gekroond te gaan worden. Iedere ronde worden er een aantal kaarten opengedraaid, waarop de kardinalen staan die die ronde "te koop" zijn. De spelers maken daarna tegelijk bekend hoeveel edelstenen ze bieden voor het voorrecht als eerste een kaart te kiezen. Natuurlijk zijn er extra stemmen te verdienen door het binnenhalen van bepaalde combinaties van kaarten.

1655 is binnen een mum van tijd uitgelegd, en het spelverloop is daarna ook heel snel en soepel. Eveneens een aanrader om eens uit te proberen.

Atlantis
Door het spelen van kaarten probeer je je poppetjes zo snel mogelijk uit Atlantis te laten ontsnappen. Daarvoor moeten ze een heel parcours afleggen, dat bestaat uit een lang pad van tegeltjes. Na het spelen van een kaart verplaats je een van je poppetjes naar het volgende tegeltje in die kleur, en daarna mag je het daaraan voorafgaande tegeltje oppakken. Daar staat dan een aantal punten op, en wie aan het eind de meeste punten heeft, die wint.

Door het oppakken van de tegels vallen er wel gaten in het pad, en de spelers moeten betalen voor ieder gat dat een poppetje over moet steken. Het is dus niet verstandig om al te veel achterop te raken. Zodra alle poppetjes van een speler de eindstreep hebben gehaald, is het spel afgelopen. De poppetjes van de andere spelers lopen dan automatisch naar het einde, zonder tegels op te rapen. Er moet natuurlijk nog wel betaald worden voor het oversteken van gaten.

Atlantis heeft duidelijke verwantschappen met Cartagena (van dezelfde auteur) en Verflixxt. Waar die twee spellen het van de eenvoud moeten hebben, heeft dit nieuwe spel wat meer regeltjes. Daardoor speelt het net iets minder soepel. Ik geef de voorkeur daarom aan beide andere spellen, maar zal zeker geen nee zeggen tegen een spelletje Atlantis.

Pantheon
In Pantheon probeer je punten te verdienen door het behagen van de goden. Dat kan je grofweg op twee manieren doen: je kan de instemming van de goden verkrijgen door te offeren (door het spelen van bepaalde kaarten), of je kan door het Middellandse Zeegebied reizen en tempels bouwen (door het spelen van andere kaarten). Dit reizen gebeurt door voetstapjes neer te leggen vanuit een startpunt, dat voor ieder van de 6 fasen in het spel ergens anders ligt.

Dat is in het kort waar het in dit spel om draait. Eerlijk gezegd had ik niet zulke hoge verwachtingen van Pantheon. Na het lezen van de regels leek het mij de middelmaat niet ontstijgen. Toch heb ik het met veel plezier gespeeld. Er komt redelijk wat taktiek en strategie bij kijken om dit spel goed te spelen, en veel hangt af van je afwegingen van de verschillende manieren om punten te scoren.



Marco Polo
Door het spelen van kaarten probeer je vooruit te komen op het spoor dat naar het oosten leidt. Ieder vakje dat je naar voren schuift, heeft een bepaalde prijs aan kaarten, maar vakjes waar al iemand staat, mag je overslaan zonder te betalen. Als je dus vooraan staat, dan kost het veel meer om vooruit te komen dan als je in de grote groep meeloopt en kan profiteren van de posities van de andere spelers. Maar wie het eerst op bepaalde vakjes komt, scoort punten.

Marco Polo is een aardig spel van Reiner Knizia. Het spreekt zeker niet vanzelf welke kaarten je tijdens het spel moet trekken en welke je moet spelen. Dit wat oudere spel mag van mij nog wel eens op tafel komen.

Paperclip Railways
In deze nieuwe Essen-aanwinst gaat het erom zoveel mogelijk punten te verkrijgen met het aanleggen van een spoornetwerk. Er is een grote trekstapel met stationnetjes, die je zelf ergens neer mag leggen op tafel om ze daarna met je netwerk te verbinden. Dat verbinden gebeurt natuurlijk, de naam van het spel zegt het al, met aan elkaar gehaakte paperclips.

Ieder station heeft een speciale eigenschap. Sommige stations maken het aanleggen van de spoorlijnen goedkoper; andere geven extra punten voor bijvoorbeeld industriegebieden in je netwerk. Je moet er wel snel bij zijn om deze gunstige gebouwen te verbinden, want op ieder station mogen maar een beperkt aantal spoorlijnen eindigen.

In vergelijking met veel andere treinenspellen is Paperclip Railways een licht spelletje. Heel veel strategie zit er niet in. Het is voornamelijk een spel dat je voor de afwisseling speelt. Door de volstrekte vrijheid in het neerleggen van stations en spoorlijnen heeft het toch een zekere charme. Dit is een aankoop waar ik nog geen spijt van heb.

Halli Galli ♻
Dit is eigenlijk een kinderspel, en dat zie je ook aan de eenvoud van de regels. Iedere speler draait tegelijk een kaart om, en als er precies 5 exemplaren van dezelfde soort fruit afgebeeld staan, moet je op de bel drukken. De speler die dat het snelst doet, wint alle aflegstapels en legt die onder zijn trekstapel. Uiteindelijk blijft er een speler over die nog kaarten heeft, en dat is de winnaar.

Reactiespellen zijn niet mijn favoriete soort bezigheden, maar Halli Galli ("Het spel met de bel") laat zien dat elk spel beter wordt door het toevoegen van een luidruchtige bel. Het is een luchtig tussendoortje, dat zo af en toe best leuk kan zijn.

Kolonisten van Catan: het snelle kaartspel ♻
Naast het normale Kolonisten-kaartspel, dat onlangs in een vernieuwde versie is uitgebracht, is er nu ook het "snelle kaartspel". Natuurlijk komen de basisprincipes van de Catan-reeks hier weer terug: verzamel de bekende 5 grondstoffen, en gebruik deze om wegen en dorpen te kopen, steden te bouwen en ridders in te huren. Sommige van deze aankopen brengen punten op; andere kaarten geven je diverse bonussen, zoals extra kaarten trekken of ruilen.

Het snelle kaartspel is duidelijk een simpeler spelletje dan de andere leden van de Catan-familie. Helaas is het daarmee ook een beetje een flauw spelletje geworden. Ik heb het een paar keer met 2 spelers gespeeld, maar het werd eigenlijk geen enkel keer echt spannend. Misschien is het met meer spelers leuker, maar ik denk niet dat dit een blijvertje wordt in mijn verzameling.

Rozenoorlog
Het eerste wat opvalt bij dit spel is het gewicht van de doos. Maak je 'm open, dan komt er een gigantisch speelbord uit, met daarnaast nog een fors bord voor iedere speler, met een bijbehorend kloek scherm. Ook de hoeveelheid regels doen behoorlijk gewichtig aan. Van al dit gewicht blijft tijdens het spelen bar weinig over.

In Rozenoorlog wordt de War of the Roses nagespeeld, de 15e-eeuwse burgeroorlog om het Engelse koningschap. Iedere ronde begint met het opendraaien van een aantal kaarten; dan pakt elke speler een paar kaarten, en neemt daarna bezit van de afgebeelde eigendommen: stad, bisschop, kasteel, schip, of edelman.

Hierna komt de belagrijkste fase van het spel: in het geheim bereiden alle spelers hun speelbeurt voor. Dat doen ze door het plaatsen van omkopingsblokjes en soldaten op hun eigen spelbord. Voor iedere eigendom op het bord is er op de spelersborden een vakje, zodat iedereen precies aan kan geven wat de doelwitten zijn van de aanvallen of omkoopacties. Na het optillen van de schermen worden alle acties uitgevoerd. Tenslotte wordt voor ieder van de 6 gebieden een puntentelling uitgevoerd: de spelers met de meeste invloedspunten in elk gebied ontvangen punten.

Na 5 ronden is het spel afgelopen, en wint de speler met de meeste punten.

Het klinkt heel wat, maar omdat je niet weet wat de andere spelers doen, overheerst de willekeur. Het gebeurt meer dan eens dat je een stad aanvalt, om die vervolgens meteen weer kwijt te raken aan een speler die later in de beurtvolgorde zit, en die het niet eens op jou gemunt heeft. Ook omdat het ten strengste verboden is om te overleggen en onderhandelen met andere spelers, is het spelverloop volledig onvoorspelbaar.

Aan de twee keer dat ik dit tot nu toe speelde, heb ik geen goed gevoel overgehouden. Het gevoel dat je geen invloed hebt op je lot is veel te groot voor een spel met zo een solide uitstraling als Rozenoorlog.

---

En dan de lijst met nieuwe uitbreidingen, weer met de beste voorop:

Dominion: Hinterlands
De zoveelste uitbreiding voor Dominion. Voor iedere uitbreiding bedenkt de ontwerper, Donald X. Vaccarino, een thema. Zo hebben de meeste kaarten van Hinterlands een speciale eigenschap die uitgevoerd wordt wanneer ze gekocht worden. Helaas komt dit als verbindend thema niet zo goed uit de verf, waarschijnlijk omdat iedere kaart maar 1 keer verkocht wordt, en de indruk die blijft hangen van een kaart wordt dus vooral bepaald door zijn normale actie.

Een sterk thema heeft Hinterlands dus niet, maar de kaarten zijn wel degelijk de moeite waard. De nieuwe actiekaarten zijn complexer dan ooit, en maken veel nieuwe strategieën mogelijk. Goede voorbeelden hiervan zijn de Tunnel (een overwinningskaart die goud oplevert als je 'm moet afleggen, bijvoorbeeld door de Militie of de Kelder) en Trader (een reactiekaart waarmee je een kaart die je koopt of opgedrongen krijgt kan vervangen door een Zilver).

Hinterlands is beslist een uitbreiding voor de ervarenere speler. Maar die kunnen veel plezier beleven aan deze uitbreiding, die over een week al in het Nederlands uitkomt onder de naam Dominion: Achterland.


Dominion: Walled Village
Deze promo-kaart is uitgebracht ter gelegenheid van het 10-jarig jubileum van Carcassonne. Zoals de naam al zegt, is het een variant op de aloude Village: +1 kaart, +2 acties. Maar als je die acties niet nuttig gebruikt, mag je het Ommuurde Dorp gewoon terug op de trekstapel leggen. Hij komt dus steeds terug, totdat je voordeel van het dorp hebt.

Dat maakt deze kaart toch wel een stuk aantrekkelijker dan een normaal dorp. Tenminste, als het tableau een aantal leuke "terminale actiekaarten" bevat. Als je met veel kaarten speelt die een extra actie geven, kan het gebeuren dat je een Walled Village af moet leggen terwijl je 'm niet had hoeven spelen. Kortom, om te weten wanneer je de kaart moet kopen, heb je spelinzicht nodig. Leuke nieuwe toevoeging aan Dominion, derhalve.


Dominion: Governor
En nog een mini-uitbreiding voor Dominion. Deze is gebaseerd op Puerto Rico, en is op Essen pas verschenen. Ik heb 'm nog minder vaak gespeeld dan Walled Village, en voorlopig heb ik nog niet zo'n goed beeld van het nut van deze kaart.

Als je de Gouverneur speelt, dan mag je zelf kiezen of je kaarten trekt, een goud neemt, of een kaart opwaardeert. Maar alle andere spelers profiteren ook van deze kaart, echter wel minder dan jijzelf. In de weinige potjes die ik tot nu toe gespeeld heb, werd vooral de optie "trek kaarten" gekozen; dan is de Gouverneur slechter dan het Laboratorium vanwege de bonus voor de andere spelers.

De toekomst zal moeten leren of deze kaart misschien toch beter is dan 'ie op het eerste gezicht lijkt.

Spiel 2011

Vandaag ben ik naar Spiel geweest, en zoals altijd was het weer een leuke dag. Tot een volledig verslag van mijn dag ben ik niet meer in staat, dus houd ik het bij een paar korte opmerkingen.

De rij voor de kassa. Vorig jaar hebben we een uur moeten wachten voordat we een kaartje hadden; naar later bleek kwam dat door een nieuw ticketsysteem. Dit jaar waren we om half tien bij de Messe, en toen stond er werkelijk nog bijna niemand. Binnen no-time hadden we kaartjes, en toen hoefden we enkel nog maar te wachten tot de deuren opengingen. Binnen was het ook lekker rustig; de eerste momenten althans.

De Dominion-promo. Ik wist dat er een nieuwe promo-kaart voor Dominion was, de "Walled Village" (ommuurd dorp). Maar bij de stand van Rio Grande zag ik een andere promo hangen, die ik nog niet eerder gezien had: de Gouverneur. Jawel, na Carcassonne heeft nu ook Puerto Rico een cadeautje gekregen voor zijn 10e verjaardag.

Weinig tijd om te spelen. Als je in een dag de hele beurs wilt zien, dan heb je eigenlijk geen tijd over om te spelen. Ik heb de tijd hard nodig gehad eerst om de beurs te verkennen, dan om de aanbiedingen en tweedehandsspellen uitvoerig te checken, en uiteindelijk ook om een aantal spellen van mijn verlanglijstje aan te schaffen. Pas halverwege de middag had ik tijd om te spelen, maar toen was ik al behoorlijk moe. Uiteindelijk heb ik alleen nog maar een kort spelletje Tumbling Dice gedaan. Als je spellen wilt spelen op Essen, dan moet je eigenlijk minstens 2 dagen gaan. Helaas zit dat er voor mij niet in.

Matig jaar? Zoals uit mijn voorbeschouwingen al bleek, had ik niet echt een beeld van welke spellen de toppers van Essen zouden gaan worden. Op Spiel zelf ben ik niet veel wijzer geworden. Er stak vooralsnog niet echt een spel bovenuit. Daarom heb ik vergeleken met vorig jaar maar de helft uitgegeven. Eventuele topspellen die ik gemist heb, komen op een later tijdstip nog wel.

Wat ik gekocht heb:

Dominion Hinterlands, natuurlijk. Met daarbij gratis de Governor promo (zie boven).

Power Grid: First Sparks. Een kortere versie van de klassieker. (Zie mijn eerste Essen-preview.)

Power Grid: The Robots. (Ook zoals voorspeld in mijn previews.)

Paperclip Railways. (Uit mijn tweede preview.) Hier kreeg ik twee promo-kaartjes bij, waarvan eentje speciaal voor Essen gemaakt was.

Master Merchant. (Eveneens uit mijn tweede preview.)

Hau La. Een spel van vorig jaar dat bij dezelfde Japanse kraam lag als Master Merchant. Torens bouwen van een schuimrubber-achtig, buigzaam materiaal.

Innovation. Een impuls-aankoop. Van de maker van het fantastische Glory to Rome. Heb ik veel goede dingen over gehoord.

Powerboats. Een goed spel, dat ik voor 15 euro bij Heidelberger heb meegenomen. Dat is het me wel waard.

Cash 'n' Guns: Yakuzas. Slechts 2,50 euro voor deze uitbreiding, die hopelijk nog in de doos bij het basisspel past, en dus geen ruimte op de plank in zal nemen.

Carcassonne: Die Schule en Dominion: Carcassonne. Twee uitbreidingen in één klein zakje, voor het goede doel. Ik heb dit keer gekozen voor de Duitse versie van de Dominion-kaart, vanwege de naam.


Niet gekocht, onder andere:
Ora et Labora (de Engelse versie heeft Spiel niet gehaald, en ik had geen zin in kriegelig kleine kaartjes met dito Duitse tekst), het Nederland-deck voor Agricola (ook niet aanwezig), 1830 (maar een collega heeft het gekocht, dus dat is geen probleem), Kingdom Builder en Urban Sprawl (toch eerst de kritieken maar eens afwachten).

Meer Essen nieuwtjes

Mijn vorige vooruitblik op Essen kreeg gemengde kritieken: blijkbaar waren de door mij uitverkoren spellen niet echt de moeite van het vermelden waard. Dit keer komen mijn verrassendere keuzes aan bod; laten we hopen dat mijn trouwe lezers hier tevreden mee zijn. Maar eerst nog een update over de spellen van vorige keer:

• De nieuwe uitbreiding voor Funkenschlag/Hoogspanning/Power Grid is geen kaart, maar een AI: De Robots. Met deze extra speler zou het spel voor 2 spelers leuker worden, maar de robots zijn ook met meer spelers te gebruiken. Voor mij is dit een vanzelfsprekende aanschaf.
• De eerste foto's van 1830 zijn op BGG verschenen. De Duitse versie ligt al in de winkel, en is op Essen te koop voor 40 euro bij een internet-discounter. Voor die prijs moet ik mijn best doen om 'm te laten liggen (maar dan wel de Engelse versie).
• Dominion: Hinterlands komt ook in Nederland uit, zo heeft 999 Games bekend gemaakt. Gelukkig maar, want de eerste kaarten die bekend zijn gemaakt zien er goed uit!

En dan kunnen we nu toch echt naar de tweede helft van mijn verlanglijstje. De meeste nieuwe uitgaven in Essen maken op mij niet veel indruk. Het is veel van hetzelfde. Ik ben op zoek gegaan naar ongebruikelijke spellen van kleinere uitgevers, die waarschijnlijk niet snel in Nederland uitgegeven zullen gaan worden.

Paperclip Railways
Er zijn veel treinenspellen, maar dit is wel een uitzonderlijke. In dit spel probeer je een netwerk van spoorlijnen te bouwen tussen een aantal lokaties. De lokaties zijn niet (zoals vaak) vastgelegd op een bord, maar kan je willekeurig binnen het speelgebied op tafel neerleggen. En voor de spoorlijnen heeft de ontwerper een modulair systeem van speelstukken ebdacht, waarmee eenvoudig lijnen van verschillende lengtes gevormd kunnen worden.

Als een lokatie eenmaal is neergelegd, mag elke speler deze aan hun netwerk verbinden; elke lokatie heeft een speciale eigenschap, die voor iedereen geldt die een spoorlijn naar dit gebouw heeft aangelegd.

Het idee voor Paperclip Railway is gebaseerd op een spel van Essen 2010, String Railway. Maar door de verscheidenheid aan lokaties in Paperclip Railway is dat spel net wat leuker, denk ik. Bovendien lijken mij paperclips als spoorlijnen handiger in het gebruik dan touwtjes. Ik ben erg benieuwd naar dit spel, waarvoor trouwens ook al een behoorlijk aantal promos verschenen zijn. Daar moet ik bij de Surprised Stare kraam dus eventjes goed op letten.

Master Merchant
De meeste navolgers van Dominion hebben het basisprincipe van hun voorganger vrijwel letterlijk gekopieerd, en voegen hooguit wat extra mechanismen en een thema toe. Dat leidt zelden tot een verbetering, en Dominion blijft door zijn eenvoud het beste spel in zijn genre. Maar zo af en toe zijn er deck-building games die het hele idee omgooien. Master Merchant schijnt zo'n spel te zijn.

In dit spel speel je actiekaarten, en koop je daarna iedere beurt een nieuwe kaart, net als in Dominion. Maar aan het eind van je beurt leg je de niet-gebruikte kaarten niet af; die bewaar je tot de volgende ronde. Pas als je geen kaart meer in je hand hebt, pak je de hele aflegstapel op. Je hebt daarna de vrije keus uit al je kaarten.

Deze wijziging verandert het hele spel. Je bent niet meer afhankelijk van de kaarten die je trekt, maar kan in theorie je beurten uitplannen. Hoe dat in de praktijk gaat werken, is afwachten. In ieder geval lijkt Master Merchant een snel spel te zijn, want er zijn in totaal maar 40 kaarten. Dat betekent dat er minder variatie mogelijk is dan met Dominion. Maar voor 10 euro hoef ik het geen 300 keer te spelen om toch waar voor mijn geld te krijgen.

Van de andere Dominion-klonen lijkt Eminent Domain mij het interessantst. Dit is een kruising tussen Dominion en Race for the Galaxy of Glory to Rome. Helaas is dit spel nog maar net verschenen en is de uitgever niet op Essen aanwezig. Daar moet ik later dus nog eens achteraan.

Urban Sprawl
De auteur van Dominant Species, Chad Jensen, heeft alweer een mooie euro-game ontworpen. In Urban Sprawl zijn de spelers projectontwikkelaars die zoveel mogelijk aanzien willen verwerven door het volbouwen van een grote lap grond. Natuurlijk moeten ze hiervoor eerst de benodigde vergunningen verkrijgen, om daarna de bouwcontracten te vervullen. Hoeveel prestige een gebouw oplevert, hangt natuurlijk af van de lokatie.

Net zoals Dominant Species is Urban Sprawl een stevig en lang spel. Ik heb geprobeerd de regels door te werken, maar dat is nog best lastig. Gelukkig heb ik gelezen dat de moeilijkheidsgraad van het spel zelf nog wel meevalt. Het is een actiepuntenspel, en dat betekent dat de gevolgen van een actie beter te overzien zijn dan in een chaotisch werkverschaffingsspel als Dominant Species. Misschien dat ik mijn medespelers die twijfelen aan de kwaliteit van DS wel aan de US kan krijgen.

1865 Sardinia
Misschien is er aan het eind van de dag nog geld over. In dat geval zou ik zomaar eens 1865 kunnen kopen. Dit is een 18xx-treinenspel dat zich afspeelt op Sardinie en Corsica. Het grootste deel van de regels is als in een standaard 18xx: het kopen van aandelen van de spoorwegmaatschappijen, het aanleggen van rails, en het bouwen van stations.

Een nieuwigheid in dit spel is de manier waarop de winst van een maatschappij wordt bepaald. In een normale 18xx is het bepalen van de meest rendabele route een tijdrovende aangelegenheid. 1865 vervangt dit door een eenvoudiger systeem op basis van de treinen en stations die een maatschappij bezit. Daarnaast zijn er regels toegevoegd over het samenvoegen van maatschappijen, en zijn er "virtuele spelers" die ook aandelen kopen en verkopen.

Naar het schijnt kan de 2-spelervariant van 1865 in een paar uur gespeeld worden, en is ook het volledige spel niet overdreven lang. Dit lijkt me een aardige aanvulling op mijn groeiende 18xx-verzameling.


Over een week is het al zover; dan ga ik naar Essen. Daarna zal ik hier zo snel mogelijk mijn ervaringen met bovenstaande en andere spellen posten.

Op weg naar Spiel 2011

Vorig jaar heb ik maar liefst 4 voorbeschouwingen op Spiel gegeven. Dit jaar zal dat waarschijnlijk een stuk minder zijn. Er zijn gewoon veel minder spellen die mijn interesse hebben gewekt. Het duurt natuurlijk nog wel anderhalve maand voordat de deuren van de Messe in Essen opengaan, dus misschien komt het allemaal nog goed. Maar vooralsnog denk ik dat ik een stuk minder geld ga uitgeven.

Laat ik eens op een rijtje zetten welke spellen ik ga kopen, en welke niet.

Allereerst is daar natuurlijk Dominion: Hinterlands. Tot nu toe hebben de Dominion-uitbreidingen me nog niet teleurgesteld, dus ik blijf ze kopen. Het thema van Hinterlands is "kaarten die direct iets doen als je ze koopt". Dat is een thema waar ik niet veel mee zou kunnen, als ik ontwerper was. Toch heeft Donald X. Vaccarino 26 verschillende kaarten bedacht; ik ben benieuwd!

Ik kan verder kort zijn over dit spel; als je van Dominion houdt, dan is dit een zekere koop, en als je uitgekeken bent op dit spelprincipe, dan zal deze nieuwe uitgave je waarschijnlijk ook niet overtuigen. Hierna komen er nog maar 2 uitbreidingen, dus het einde is in zicht.

Van dezelfde auteur komen in Essen nog 3 spellen uit, waarvan er al een aangekondigd is: Kingdom Builder. Dit is een bordspel, waarin de spelers om de beurt dorpen kunnen bouwen op een kaart. Door de dorpen in bepaalde figuren neer te zetten, kan je punten verdienen, maar ook extra acties waarmee je bijvoorbeeld je dorpen kan verplaatsen. Er is nog niet veel bekend over deze nieuwe uitgave van Queen, maar ik blijf dit zeker in de gaten houden.

Van Friedemann Friese heb ik de laatste jaren steeds zijn nieuwe grote spel meegenomen uit Essen, maar dat is dit jaar geen automatisme. Zowel Fabrikmanager als Furstenfeld komen nog maar zelden op tafel. Maar zijn nieuwste spel klinkt wel heel aantrekkelijk. Funkenschlag: Die ersten Funken is een nieuw spel in de Hoogspanning-familie. We gaan hiervoor ver terug in de tijd: in plaats van elektrische vonken gaat het nu over de vonken waarmee de mensheid in de prehistorie het eerste vuur maakte.

De elektriciteitscentrales zijn vervangen door stenen gereedschappen, de grondstoffen door voedsel, en de aan te sluiten steden door clanleden. Volgens de omschrijving op BoardGameGeek blijft het spelverloop vrij dicht bij dat van Hoogspanning, maar gaat het spel sneller, en zijn er meer belangrijke beslissingen. Dat laatste lijkt me sterk, want Hoogspanning blinkt daar al in uit, maar ik laat me graag door dit spel verrassen.

Dan heeft Friedemann op BGG laten doorschemeren dat er ook een nieuwe kaart voor Hoogspanning zou kunnen komen. Hier is nog niets over bekend, maar ik heb wel mijn vermoedens. In voorgaande jaren was de uitgave van Hoogspanning in een bepaald land de aanleiding voor een nieuwe kaart: de kaart van Midden-Europa kwam direct na de Poolse uitgave van het spel, de China/Korea-uitbreiding kwam tegelijk met de Koreaanse versie van Hoogspanning uit, enzovoorts. In 2011 is Hoogspanning in Noord-Europa op de markt gekomen, dus wie weet...?

De nieuwe van Uwe Rosenberg staat ook op mijn verlanglijstje, maar met een vraagteken erbij. Ora et Labora zou gebaseerd zijn op Le Havre, en dat klinkt goed. Le Havre is een stevig spel, dat ik steeds leuker begin te vinden. Als Ora et Labora dat niveau benadert, dan zal ik het zeker meenemen. Helaas werd hetzelfde gezegd van de vorige twee grote spellen van Rosenberg, Merkator en Loyang, en dat waren goede spellen maar geen uitschieters. Eerst maar eens de regels lezen, dus.

En natuurlijk komt er ook dit jaar een Agricola-uitbreiding aan: het "Niederlande"-deck. Honderdtwintig kaartjes met een Nederlands thema. Dit deck is al een tijdje in ontwikkeling, en is al een tijdje op play-agricola.com te spelen. De kaarten vallen mij een beetje tegen, eerlijk gezegd; ik zou denken dat er wel meer van dit thema te maken is dan enkel een stapel kaartjes met verwijzingen naar Nederlandse grootheden als Rudi Carell en Herman van Veen. Maar ja, dat is wat men in Duitsland van ons kaaskoppen weet...

En dat is het op dit moment wel. Eigenlijk bevat mijn lijstje tot nu toe niets nieuws: de nieuwe Dominion, de nieuwe 2F, de nieuwe Rosenberg, en een paar uitbreidingen. Een mager resultaat. Ik zal de komende tijd nog veel handleidingen door gaan bladeren om te zien of er nog leuke spellen uit onbekendere hoek te verwachten zijn.

Ik wil tenslotte nog wijzen op twee nieuwe uitgaven die ook erg de moeite waard zijn, maar intussen niet meer op mijn lijstje staan. Ankh-Morpork is een aanrader voor wie (net als ik) fan is van Terry Pratchetts Schijfwereld-boeken. Ik heb hier lang naar uitgekeken, en dit weekend op Spellen aan Zee al gekocht. Binnenkort kan je hier een berichtje verwachten met mijn ervaringen.

De topper van Essen 2011 is wat mij betreft echter de heruitgave van 1830. Dit is waarschijnlijk het beste spel uit de 18xx-serie, en een echte aanrader voor de doorgewinterde spellenspeler. Als je een groepje spelers hebt die niet bang is voor een spel waar je een hele avond mee bezig bent, moet je deze beslist proberen. Kijk er op Essen eens naar; en wacht daarna zo nodig op de Nederlandse vertaling, want 999 Games brengt 'm ook uit! Zelf zou ik de Engelse versie op Essen meteen gekocht hebben, als ik twee weken geleden niet...

Spellen aan Zee

Vandaag en morgen wordt in Den Haag de tweede editie van Spellen aan Zee gehouden. Ik heb de eerste dag van deze spellenbeurs bezocht, en wat mij betreft was het een geslaagde middag.

Dit jaar heeft Spellen aan Zee de knusse maar wat onhandige lokatie van vorig jaar ingewisseld voor Sporthal Ockenburg. Dat was ook wel nodig, want de kleine kamertjes en smalle gangen van vorig jaar zouden onhandig zijn geweest bij een groter aantal bezoekers. In de sporthal passen die dat jaar wel. Helaas viel het aantal bezoekers mij nogal tegen. De zaal was behoorlijk leeg toen ik vanochtend binnenkwam, en hoewel het later wel wat aantrok, werd het nooit echt druk. Daardoor was er natuurlijk wel volop de gelegenheid om de spellen te spelen die gepresenteerd werden.

Het eerste spelletje dat ik geprobeerd heb, was Dobble, een klein kaartspelletje. Op iedere kaart staan zo'n 10 symbolen, en ieder tweetal kaarten heeft precies 1 symbool gemeen. Met dit spelmateriaal zijn diverse spelletjes te spelen. Zo kan je bijvoorbeeld iedere speler een kaart geven, en dan een voor een de andere kaarten opendraaien. Wie het eerst het symbool noemt dat ook op zijn eigen kaart staat, mag de kaart van de stapel nemen. Het concept is wel aardig, het spelletje gaat snel, en dat is maar goed ook want het gaat snel vervelen.

Daarna kwam er een plaatsje vrij bij de belangrijkste nieuwigheid van de beurs, Discworld: Ankh Morpork. Dit is een hagelnieuw spel door Martin Wallace, gebaseerd op de Schijfwereld-boeken van Terry Pratchett. Nu ben ik niet zo'n Wallace-fan, maar ik ben wel helemaal weg van Pterry, dus dit spel wilde ik wel graag proberen.

Het spel speelt zich af in de grootste stad op de Schijfwereld: Ankh Morpork. De heerser van de stad is spoorloos verdwenen, en 2 tot 4 notabelen strijden om de macht. Dit doen ze door handlangers in de verschillende wijken van de stad te plaatsen en gebouwen neer te zetten. Iedere speler heeft daarbij een geheim eigen doel: de ene speler wil zijn handlangers over zoveel mogelijk wijken verspreiden; een andere speler wil graag in een beperkt aantal wijken de meerderheid hebben; een derde speler wint als hij 50 goudstukken in bezit heeft. Omdat er in totaal 7 karakters zijn met ieder een eigen winconditie, weet je nooit precies wanneer het spel afgelopen is.

Ankh-Morpork speelde makkelijk weg, en het viel me voor een Wallace alleszins mee. Wie het spel ook wil spelen, moet echt naar Den Haag komen, want het duurt nog even voordat Ankh-Morpork in de winkel verkrijgbaar is. Op Spellen aan Zee is het wel te koop, en ik heb 't mee naar huis genomen. Als je meer dan 100 euro wil besteden aan dit spel, dan kan dat ook, maar dan moet je nog even op de luxe editie wachten.

Hierna kwam Dragon Delta op tafel. Hierin moet je een Zuidoost-Aziatische rivier oversteken door het neerzetten van stenen, en daaroverheen neerleggen van planken. Iedere ronde moet je 5 acties doen, die je vantevoren in het geheim bepaalt (zoals in Roborally, dus). Onder deze acties zitten constructieve, zoals stenen en planken plaatsen, maar je kan ook acties van je medespelers blokkeren of planken en stenen weghalen. Door tegenwerking van de tegenstanders kan het dus zijn dat je met de tweede helft van je voorgeprogrammeerde acties niets meer kan doen. Het principe van Dragon Delta is best aardig, maar het spel duurt eigenlijk te kort om echt te boeien.

Quarriors is een zogenaamde deck building game, zoals Dominion. Maar in plaats van kaarten bevat de doos een massa dobbelstenen. Aan het begin van het spel worden er 10 monsters en toverspreuken gekozen, en voor ieder monster en spreuk worden er 5 dobbelstenen klaargelegd. Iedere speler begint met 12 dobbelstenen: de meeste hebben op iedere zijde "geld", maar een paar hebben eenvoudige "monsters". Met het geld kan je nieuwe dobbelstenen kopen, en met de monsters kan je de dobbelstenen van andere spelers verslaan. Als je monsters heb gespeeld die niet door andere spelers verslagen worden, scoren ze aan het begin van de volgende beurt punten voor je, en wie het eerst bij een vastgesteld aantal punten is, wint.

De geluksfactor in Quarriors is veel hoger dan die in Dominion. Als je een kaart koopt in Dominion, kan je er zeker van zijn dat je de kaart een volgende ronde tegenkomt. Maar als je een dobbelsteen koopt die een bepaald monster voorstelt, moet je maar hopen dat je dat monster ook gooit, wanneer je de dobbelsteen in een latere beurt trekt. Ik zou het spel wel vaker willen spelen, want ik had er wel plezier in, maar het is geen topspel.

Als afsluiting van de dag heb ik nog drie keer Dominion gespeeld. Het gaat nooit vervelen. Note to self: een dubbele aankoop van een Masquerade in de eerste twee beurten is een erg sterke zet, met name als je de volgende 6 beurten iedere keer een van de Masquerades trekt...

Zoals ik al zei, heb ik me goed vermaakt vandaag. Of de organisatoren van Spellen aan Zee ook tevreden zijn, waag ik te betwijfelen. Zou het aan het mooie weer gelegen hebben? Hopelijk zijn er morgen meer belangstellenden.

Juni 2011

In juni heb ik 56 spellen gespeeld. Het meest gespeeld was, zoals zo vaak, Dominion, met 13 keer.

Het aantal nieuwe spellen was deze maand iets lager dan in mei, maar er zaten wel een paar hele goede tussen. Hier zijn ze, geordend van de beste tot de slechtste:

Indonesia
Ik was al een tijd nieuwsgierig naar de drie belangrijkste Splotter-spellen, en deze maand heb ik er eindelijk een gespeeld: Indonesia. En het viel niet tegen. Sterker nog, Indonesia is mijn spel van de maand.

Indonesia is een economisch spel, waarin de spelers maatschappijen verwerven. Productiemaatschappijen produceren iedere ronde goederen (rijst, specerijen, etc.), die vervolgens via de rederijen vervoerd worden naar de steden op het bord. Hiermee verdienen zowel de productiemaatschappijen als de rederijen geld voor hun eigenaren.

De kern van het spel zit in de fusies. Iedere ronde kan je de fusie voorstellen van twee maatschappijen. Die moeten van dezelfde soort zijn, maar ze hoeven niet allebei van jou te zijn. Sterker nog, je mag ook twee maatschappijen van andere spelers fuseren. Nadat er een voorstel is gedaan, mag iedere speler een bod uitbrengen op de gefuseerde maatschappij. Het eindbod wordt verdeeld tussen de eigenaren van de voormalige maatschappijen, en de nieuwe gefuseerde maatschappij komt in handen van de hoogste bieder.

Indonesia is een spel van manipulatie. De rederijen proberen de productiemaatschappijen te manipuleren om zoveel mogelijk goederen zo ver mogelijk te vervoeren, en de spelers proberen door fusies de beste maatschappijen in handen te krijgen, of de concurrentie te verminderen, of misschien wel de maatschappijen zo groot te maken dat ze hun goederen niet meer kwijt kunnen. Ook is het een spel waarin veel gerekend wordt. Zoveel, dat ik me kan voorstellen dat het voor sommige mensen te veel wordt.

Mij beviel het spel uitstekend. Jammer dat ik mijn vaste medespelers waarschijnlijk niet snel zover krijg dat ze dit met mij willen spelen.

Tulipmania 1637
Tulipmania is een behoorlijk goed spel. Simpele regels, en toch ondoorzichtig genoeg dat de juiste strategie niet voor de hand ligt. Of is het toch allemaal toeval wie het meest aan de tulpenhandel verdient?

Een uitgebreidere bespreking van het spel is hier te vinden.

Camelot Legends
In een loterij op BGG heb ik begin dit jaar dit spel gewonnen. Afgelopen maand heb ik het voor het eerst gespeeld, en dat was niet makkelijk. In principe zijn de regels van Camelot Legends niet zo moeilijk. In iedere beurt mag je een ridder of andere persoon uit de Arturiaanse legenden bij een van de 3 lokaties (Camelot, Cornwall, het Betoverde Bos) neerleggen. Daarnaast mag je nog personen verplaatsen van de ene lokatie naar de andere.

Dit doe je allemaal om bepaalde "events" te verslaan. Bij een "event" moet je denken aan bijvoorbeeld een monster, dat alleen te verslaan is door personen met een bepaalde gezamenlijke score in een van 6 categorieën (bijv. Kracht, Diplomatie, of Ridderlijkheid). Aan het begin van iedere beurt wordt er een nieuwe eventkaart omgedraaid, en daarna wordt gecheckt of de huidige speler een van de events verslaat. In dat geval wint hij overwinningspunten, en misschien nog andere bonussen.

De problemen zitten in dit spel in de speciale karaktereigenschappen van de kaarten. Ieder persoon en ieder event heeft een eigen karaktereigenschap, die extra bonussen geeft in bepaalde categorieën, of die de regels van het gevecht verandert. Tegen het einde van het spel liggen er tot wel 9 events open, zijn er misschien wel 20 personen gespeeld, en hebben ook enkele eerdere events nog een effect op het spel. Zo wordt het bepalen van de sterkte van een groep personen een heel gereken, wat de vaart erg uit het spel haalt.

Niettemin is Camelot Legends een goed spel. Het is voor herhaling vatbaar, hoewel ik er huiverig voor ben om dit met 4 personen te spelen. Bij zulke spelersaantallen moet dit spel wel heel onoverzichtlijk worden.

The Lord of the Rings: The Two Towers - Het Kaartspel
Dit kaartspel van Knizia is een middelmatig meerderheidsspelletje. In zes ronden proberen de spelers zoveel mogelijk kaarten met bepaalde symbolen uit te spelen, zodat ze bij de waarderingen zoveel mogelijk punten scoren.

Het thema van het spel is er heel losjes opgeplakt. Vreemd is dat er 5 kleuren kaarten zijn, waarbij die kleuren geen enkele thematische betekenis hebben, en dat iedere kaart een afbeelding bevat van een van de karakters uit de Lord of the Rings films, waarbij die afbeelding geen enkel effect op het spel heeft.

Ahoy
Dit is een eenvoudig spelletje van een van mijn favoriete spelauteurs, Corne van Moorsel. Het speelbord wordt gevormd door twaalf kaarten, met aan beide kanten een zeedier. Iedere speler probeert zijn pion 6 keer rond het bord te laten lopen. Dat doe je door een kaart om te draaien die tussen jouzelf en de eerste pion achter je ligt. Daarna mag je naar voren lopen, tot op de eerste kaart die hetzelfde dier laat zien.

Ahoy is een aardige mengeling van taktiek en geheugen. Helaas heb ik het alleen nog maar als 2-persoonsspel gespeeld, en daar is niet zoveel aan. Omdat er maar een andere pion in het spel is, heb je meestal een hele grote vrijheid welke kaart je omdraait. Met meer spelers is Ahoy mogelijk boeiender, maar dat zal de toekomst uit moeten wijzen.

Troyes
De ontwerper van Carson City heeft ook van zijn volgende spel een mengelmoes gemaakt van onduidelijk samenhangende spelmechanismen. Troyes is geen spel dat je na een keer al voldoende doorhebt om te beoordelen, maar dat ligt in dit geval meer aan de berg met regels dan aan de strategische diepte.

Troyes is een populair spel dat van veel kanten geprezen wordt, en ik zou daarom iedereen aanraden het eens te proberen. Maar niet met mij.


Naast deze nieuwe spellen heb ik ook een nieuwe uitbreiding gespeeld, en dat was natuurlijk:

Dominion: Cornucopia
Dit is bepaald geen Hoorn des Overvloeds wat kaarten betreft: het is slechts een halve set. Net zoals Alchemisten bevat Cornucopia zo'n 13 verschillende kaarten. De kaarten die ik geprobeerd heb zijn niet zo spectaculair als die van Alchemisten of Prosperity, maar er zitten wel een paar tussen die interessante interacties kunnen hebben.

De meeste kaarten in deze uitbreiding moedigen een gevarieerd aankoopbeleid aan. Ze belonen het bezit of het spelen van veel verschillende kaarten. Dat is nu juist een taktiek die met de al bestaande kaarten niet vaak succes heeft, dus zullen de nieuwe kaarten veel nieuwe strategieën mogelijk maken. Ik ga veel plezier hebben met het exploreren van de vele verschillende combinaties van de kaarten uit Cornucopia en alle andere Dominion-sets.