Jaaroverzicht 2012

Tweeduizendtwaalf was op spellengebied weer een bijzonder geslaagd jaar. Regelmatig was ik te vinden op een spellenmiddag, -avond, of -dag, bijvoorbeeld met collega's. Maar ook heb ik het afgelopen jaar de spelavonden van Spelgroep Phoenix bezocht, vooral in Leiden maar incidenteel ook in Capelle aan den IJssel. En sinds een paar maanden is ook in Den Haag een spelgroep te vinden: de Rode Dobbelsteen, die eens per twee weken op een dinsdag bijeenkomt in een plaatselijk café. En ook buiten de cubs om heb ik in 2012 een aantal nieuwe spellenvrienden opgedaan.
 
Het totaal aantal spellen dat ik gespeeld heb is voor het derde opeenvolgende jaar afgenomen, van 748 in 2009 naar slechts 656 het afgelopen jaar. Maar het aantal verschillende spellen was nog nooit zo hoog: maar liefst 220. En daarvan was bijna de helft nieuw voor mij: 108, ook een record.
 
Gemiddeld speelde ik elk spel dus minder dan drie keer. Maar natuurlijk waren er uitschieters: er zijn in totaal 11 spellen die ik meer dan tien keer op tafel zag komen. En dat waren:
 
 

1. Dominion (92 keer)
Het is het meest besproken spel hier op deze site, en het zal dus geen grote verrassing zijn dat Dominion ook het meest gespeelde spel is, net zoals in 2011 en 2010. Vorig jaar speelde ik het bijna 150 keer, dus mijn Dominion-verslaving is wel minder geworden, maar komt de komende tijd nog niet tot een eind, vermoed ik.
 
Dominion is een graag geziene afsluiter van een spellenavond, maar zo nu en dan wordt er ook een speciale Dominion-avond georganiseerd. Met alle nieuwe uitbreidingen die uitgekomen zijn (in 2012 alleen Dark Ages) blijft het spel leuk, hoewel het einde daarvan wel in zicht komt.
 
 
2. Tichu (39 keer)
Tichu was lange tijd het vaste lunch-spel op mijn werk. Er was een vaste groep van zo'n 15 spelers, die altijd wel te porren waren voor een spelletje. In 2009 logde ik 188 spellen Tichu (of Taipan, de naam van de Nederlandse uitgave). De speelwoede is wat afgenomen de laatste jaren, en andere spellen hebben de plaats van Tichu geeltelijk ingenomen, maar Tichu staat in 2012 nog altijd op de tweede plaats.
 
 

3. Kingdom Builder (23 keer)
Het tweede spel van Donald X. in deze lijst. Net zoals Dominion is Kingdom Builder iedere keer anders door de variabele set-up. Hoewel het op het eerste gezicht misschien een geluksspel lijkt, blijkt het na een paar keer spelen toch een geraffineerd strategiespel, waarin de speler die zijn extra acties het best kan uitbuiten vrijwel altijd met de overwinning gaat strijken.
 
Kingdom Builder is makkelijk uit te leggen, wordt door veel mensen leuk gevonden, en is daarom een ideaal spel om naar diverse spelgroepen mee te nemen; daarom heb ik het het afgelopen jaar zo vaak gespeeld.
 
 

4. 7 Wonders (21 keer)
Nog een spel dat redelijk makkelijk uit te leggen is, en dat met iedereen te spelen is. Het is geen uitzonderlijk goed spel, maar het grote pluspunt van 7 Wonders is dat het met 7 spelers te spelen is, en dat het spel zelfs bij het maximale spelersaantal niet veel trager verloopt dan bij minder spelers.
 
De meeste van mijn 21 potjes speelde ik bij Spelgroep Phoenix in Leiden, waar aan het eind van de avond vaak nog een grote groep spelers over is, maar net niet genoeg om twee tafels te vullen, en er nog net tijd is voor een kort spel: de standaardoplossing is 7 Wonders.
 
 
5. Tac (18 keer)
Tac is een Mens-erger-je-niet-variant met partnerschappen, en is bij Phoenix Leiden enorm populair. Er zijn spelers die iedere week wel een of twee keer Tac spelen. En als zij tegenspelers nodig hebben, dan meld ik mij graag aan, en zo komt Tac op een respectabele 5e positie in deze ranglijst terecht.
 
 

6. Glory to Rome (17 keer)
Dit heerlijk chaotische kaartspel is een van de spellen die de rol van Tichu als lunchspel op het werk hebben verdrongen. Helaas niet de karakteristieke originele Engelse editie, die hiernaast afgebeeld staat, want mijn medespelers gebruiken liever de Duitse versie van het spel, met de saaie, minder duidelijke graphics. Eeuwig zonde. Maar het spel is er niet minder leuk om.
 
 

7. Hanabi (15 keer)
Het eerste en enige spel in deze lijst dat ik dit jaar voor het eerst speelde. Dat was in oktober, dus de 15 keer dat ik Hanabi speelde, vonden allemaal in ruim 2 maanden plaats. Ik ben nog steeds op zoek naar de perfecte score, maar hoe vaker ik het speel met dezelfde mensen, des te meer voelen we elkaar aan, dus ooit gaat dat lukken.
 
Ook Hanabi is een succes bij alle spelers en alle speelgroepen met wie ik het geprobeerd heb. Een aanrader dus.
 
 
7. Magic: the Gathering (15 keer)
In kringloopwinkels heb ik in de loop der jaren een aantal keren Magic-kaarten gekocht. Daar heb ik de beste 350 van uitgezocht, en die gebruiken we voor een cube-draft: iedere speler trekt 75 kaarten uit deze stapel, en maakt daarvan een Magic-deck om mee te spelen. Zo kan je Magic spelen zonder dat je veel geld uit moet geven aan de nieuwste en beste kaarten. Ok, de gemiddelde kwaliteit van mijn kaarten is niet zo hoog, maar daar hebben alle spelers evenveel last van; en het spelplezier is er niet minder om.
 
 
7. Race for the Galaxy (15 keer)
Voordat Dominion die rol overnam, was Race for the Galaxy de vaste afsluiter van de spellenavonden met collega's. Niet zo gek, want een van die collega's is Spellengek Peter Hein, de grootste fan van Race die in Nederland te vinden is.
 
Tegenwoordig spelen we Race tijdens de lunchpauze. As we geen vier spelers voor Tichu kunnen vinden, tenminste.
 
 
10. Hoogspanning (14 keer)
Zowel in 2010 als in 2011 speelde ik Hoogspanning meer dan twintig keer, en dan is het aantal van 14 keer nu wel een tegenvaller. Zeker omdat het in mijn persoonlijke top-3 van beste spellen staat. Er was bij Spelgroep Phoenix een vast groepje spelers dat wel te porren was voor een partijtje elektriciteit produceren, maar helaas komen die niet allemaal meer even vaak.
 
Ik hoop dat ik een aantal anderen kan interesseen voor dit spel, want het moet vaker op tafel komen. Ik heb niet voor niets alle kaarten aangeschaft. Ik ben trouwens nog steeds een keertje van plan om alle kaarten (het zijn er 16) achter elkaar te spelen, in een lange marathonzitting. Ik ben benieuwd of ik daar medespelers voor kan vinden...
 
 
11. Metropolis (13 keer)
Dit kaartspelletje dankt zijn plaats in deze lijst helemaal aan zijn korte speelduur. Er zijn niet veel spelletjes die je kan doen als je tien minuten overhebt aan het eind van een avond, of tussen twee spellen door. En natuurlijk is Metropolis ook gewoon een leuk spel, al is het misschien iets te geluksafhankelijk. Maar in een spel dat zo kort duurt, is dat makkelijk te accepteren.
 
 
Alle andere spellen speelde ik hooguit 8 keer. Een van de spellen die 8 keer op tafel kwamen wil ik wel even noemen: dat was 1830. Mijn voornemen voor 2012 was om meer 18xx-en te spelen, en dat is gelukt: in totaal heb ik 30 keer een 18xx gespeeld, waarvan 1830 en Steam over Holland het vaakst.
 
En dat brengt me bij mijn voornemens voor 2013, en dan vooral die op spellengebied (want dat ik dit jaar hoop twee marathons te gaan lopen, dat interesseert jullie natuurlijk niet). Op Boardgamegeek, Bordspelmania en spellenblogs zijn al heel wat goede voornemens te vinden, en een rode draad daarin is "minder": mensen willen minder spellen hebben en minder spellen kopen enzovoorts. Dat begrijp ik dus totaal niet: spellen spelen is de leukste hobby die er is, en daar horen spellen bij! Zelf ben ik dus van plan om vooral meer te doen: meer spellen spelen, met meer verschlllende tegenstanders, en meer leuke spellen kopen.
 
Concreet: laat ik eens proberen om in 2013 meer spellen te spelen dan ooit: meer dus dan de 748 uit 2009. Bovendien moeten daarvan meer dan 30 een 18xx zijn. Voor het kopen van spellen hoef ik geen getallen noemen, want dat worden er vanzelf meer dan ik vantevoren inplan...
 
Tot slot wil ik iedereen een voorspoedig en spellenrijk 2013 toewensen, en ik hoop dat ik met velen van jullie dit jaar aan een speltafel zal zitten. Gelukkig nieuwjaar allemaal.
 

Oktober 2012 (1)

Oktober is de maand van Spiel, en dus de maand van de nieuwe spellen. Van alle spellen die ik speelde, waren er maar liefst 21 nieuw voor mij. Zo veel nieuwe spellen speelde ik nog nooit in een maand, en daarom is dit maandoverzicht erg lang; zo lang zelfs dat ik het in twee afleveringen post.
 
In totaal heb ik 83 spellen gespeeld, waarvan 12 keer Dominion en 8 keer Hanabi. Hieronder de beste spellen van de maand, met mijn persoonlijke nummer één voorop.
 
 

1824
Heel verrassend is mijn keuze voor een 18xx spel als beste spel van de maand niet. Het zijn nu eenmaal mijn favoriete spellen. Maar 1824 is wel gewoon een goed spel, ook vergeleken met andere 18xx-en.
 
In dit geval gaat het om de spoorwegen in Oostenrijk-Hongarije. Bijzonder aan 1824 is het aantal maatschappijen dat aan het begin van het spel al gevormd wordt. Veel van die maatschappijen hebben namelijk maar één aandeel, waardoor ze voor weinig geld op te starten zijn. Deze kleine maatschappijen zijn dan wel erg beperkt in hun mogelijkheden: ze hebben maar één station, hebben geen aandelenprijs, en keren automatisch de helft van hun inkomsten uit aan de eigenaar.
 
Later in het spel worden de kleine maatschappijen omgewisseld voor aandelen in echte maatschappijen zoals we die uit andere 18xx-en kennen. De kunst zit er dus in, om met de kleine bedrijven een goed netwerk op te zetten voor de grote bedrijven, zodat die een running start hebben en meteen goed geld verdienen.
 
Met vijf uur zuivere speeltijd is 1824 nog een behapbaar spel voor een enkele avond, en ik voorzie dat het nog wel een paar keer bij mij op tafel gaat verschijnen.
 
 
Hanabi
Dit coöperatieve kaartspelletje is misschien wel mijn beste aankoop van Essen. In dit spel probeer je samen je kaarten in de goede volgorde uit te spelen. En dat is best lastig, want je ziet je eigen kaarten niet! Gelukkig mag je tijdens je beurt een andere speler een hint geven over de kaarten in zijn hand, maar de inhoud van die hints is door de regels gelimiteerd, en per spel zijn er maar een beperkt aantal hints beschikbaar.
 
Niet alleen de inhoud van de hints is belangrijk, maar ook het moment waarop de hint gegeven wordt, en wie er allemaal geen hint krijgt, en waarom niet. Door logisch na te denken kan je zo best veel informatie verkrijgen over je hand, maar dan moet je wel op dezelfde golflengte zitten als de andere spelers, want communicatie is (buiten de hints natuurlijk) verboden.
 
Ik heb Hanabi al met een aantal verschillende groepen medespelers gespeeld, en nog nooit hebben we de perfecte score gehaald. Maar het spel viel wel bij vrijwel iedereen meteen in de smaak. Aanrader dus.
 
 

Andermans veren
Deze mix van Dominion, Agricola en Through the Ages bevalt een stuk beter dan je vooraf misschien kon vrezen. Hoewel geen enkel onderdeel van het spel origineel is, heeft Andermans veren toch een heel eigen karakter.
 
Of het iets toevoegt aan een spelverzameling waar bovengenoemde spellen al deel van uitmaken, tsja, dat zal iedereen voor zichzelf uit moeten maken, dus probeer dit een keer uit, zou ik zeggen. Ik vind het in ieder geval geslaagd.
 
 
Ascension: Chronicle of the Godslayer
Op de iPad heb ik Ascension al vaak gespeeld; vooral tegen de AI. Daar is het een leuk spel, maar ik betwijfelde sterk of het fysieke kaartspel mij ook zou bevallen. Het schudden van de kaarten en het bijhouden van de markt, dat op de computer vanzelf gaat, zou in real life wel eens vervelend kunnen gaan worden. Op Spiel kon ik het uitproberen, en wat blijkt: het valt reuze mee.
 
Ascension is een afstammeling van Dominion. Het grootste verschil met dat spel is dat veel meer verschillende kaarten zijn, die ieder spel allemaal gebruikt worden. Alle kaarten worden door elkaar geschud, en alleen de bovenste zes kaarten zijn beschikbaar. De meeste kaarten zijn helden, die je in kunt huren voor hun speciale eigenschap of voor de punten die ze waard zijn, maar er zitten ook kaarten met een monster in het deck. Die monsters kan je verslaan als je voldoende militaire kracht bezit, en ook daar krijg je punten voor.
 
Ascension is een heel aardig lid van de deck building familie. Als je de kaarten eenmaal kent, speelt het lekker vlot weg. Of ik het ooit zou kopen, geen idee. De app op de iPad bevalt goed, en voorziet op het moment volledig in mijn behoefte. Maar als ik het spel een keertje tegen een zacht prijsje tegenkom, wie weet...
 
 
Call to Glory
Een simpel kaartspelletje, waarin het de bedoeling is om sets van kaarten met gelijke waarden uit te spelen. Als een andere speler later een grotere set van dezelfde waarde uitspeelt, dan moet je jouw kaarten afleggen. Er wordt doorgespeeld totdat een speler drie setjes op tafel heeft, en dan worden de punten geteld. Voordat de ronde begint, kiest iedere speler ook nog een bepaalde waarde uit, die aan het eind bonuspunten waard is.
 
Zoals ik zei, een eenvoudig, maar niet onaardig spel, waarin je elkaar zo af en toe lekker dwars kan zitten.
 
 
Cards against Humanity
Dit spel is een bijna exacte kopie van Appels en peren, een spel dat ik best kan waarderen. Ook in dit spel draait de spelleider een kaart open met (in dit geval) een vraag of omschrijving, en dan moeten de andere spelers een kaart uit hun hand kiezen die het best daarbij past; de spelleider is daaroor de enige scheidsrechter.
 
Vaak geeft de spelleider hierbij niet de punten aan de beste kaart, maar aan de grappigste kaart. En "grappigste" betekent in Cards against Humanity over het algemeen: "grofste". De kaarten zijn namelijk over het algemeen niet geschikt voor jeugdige spelers.
 
Helaas is er geen Nederlandse uitgave van Cards against Humanity, en daarmee gaat de speelbaarheid erg achteruit. Maar als je een groep hebt die houdt van laag-bij-de-grondse humor en bekend is met Engelse slang, dan kan je hier wel een laar leuke uurtjes mee doorbrengen. Maar nog erger dan bij Appels en Peren geldt: of je wint wordt nauwelijks bepaald door strategie of creativiteit, maar voornamelijk door het trekken van de beste, d.w.z. grofste kaarten.
 
 

Vegas
Een simpel dobbelspelletje: in zes casino's is geld te verdienen, en je krijgt acht dobbelstenen om over de casino's te verdelen. De speler met de meeste dobbelstenen in een casino wint het grootste bedrag, maar let op: eindigen twee spelers met een gelijk aantal dobbelstenen, dan krijgen ze allebei niets, en gaat de poet naar de nummer drie.
 
De naam van de auteur (Rüdiger Dorn, ontwerper van o.a. Goa) en de uitgever (Alea, van Puerto Rico en Ra) wekken de verkeerde verwachting dat het hier om een zwaar strategisch spel zou gaan. Integendeel, het is een licht tussendoortje, dat echter verrassend leuk is om te doen. Maar ook weer niet te vaak.
 
 

Hawaii
Hawaii is weer zo'n puntenverzamelspel dat op BoardGameGeek wel eens een "YASE" wordt genoemd: Yet another soulless Eurogame. Voor een uitleg wat daarmee bedoeld wordt, kan je het best naar de videorecensie van dit spel door Tom Vasel kijken.
 
Mijn mening over Hawaii is wat genuanceerder: inderdaad, er is hier weinig nieuws te vinden. Gedurende een aantal ronden verdien je voetjes en schelpen, die je kan betalen om over het bord te lopen en op diverse locaties gebouwen voor in je dorp te kopen. Die gebouwen brengen punten op, of nieuwe goederen (voetjes en schelpen, natuurlijk). Maar als je niet per se op zoek bent naar innovaties, maar gewoon een uurtje lekker wil spelen, dan kan je best plezier hebben van Hawaii.
 
 
Haas en schildpad
Deze Spiel des Jahres-winnaar had ik vroeger als kind al, maar toen heb ik het nooit gespeeld. Nu eindelijk wel, en dat is maar goed ook, want volgens mij is dit meer een spel voor volwassenen dan een kinderspel.
 
Haas en schildpad is een race om zo snel mogelijk bij het einde van het parcours te komen. Je beegt door het betalen van wortels, en hoe verder je in een beurt wilt bewegen, des te meer wortels betaal je. Je kan jezelf ook terug laten vallen, en dat levert dan weer wortels op. Aan het eind van het parcours mag je niet meer dan een bepaald aantal wortels over hebben; voor de leider in de wedstrijd is dat 10 wortels. Kortom, een heel gereken om goed uit te komen.
 
In Haas en schildpad zit geen geluk: je kiest helemaal zelf je eigen zetten, en wordt daarin alleen dwarsgezeten door je tegenstanders. Goed spel, zeker de moeite waard om te spelen.
 
 
Proxy Wars
Zie mijn verslag van Spiel. 
 
Principato
Ah, weer zo'n zielloze euro. Dit maal eentje die werkt met kaarten die grondstoffen opleveren, die je dan weer kan omzetten in punten. En alweer is het een spel dat best lekker wegspeelt, maar niet echt nieuw aanvoelt.
 
Probeer 'm gerust uit, als je van dit soort spellen houdt.
 
 
In mijn volgende post de rest van de nieuwigheden van oktober, maar dan dus de spellen waar ik minder of niet van heb genoten.
 

Spiel 2012

Ik ben weer terug van Spiel, een vermoeiende trip van drie dagen naar de grootste spellenbeurs ter wereld. Een volledig verslag zou te lang worden, maar hier zijn wat highlights:
 
Het verblijf
Dit was de eerste keer dat ik meerdere dagen in Essen verbleef. Met een stel vrienden hadden we een appartement gehuurd, en dat is (mij) heel goed bevallen. Met drie dagen op de beurs kon ik het me veroorloven om rustig aan te doen (al heb ik dat niet echt gedaan), en had ik genoeg tijd om alles te zien wat ik wilde zien. Bonus was dat we 's avonds al enkele van de gekochte spellen hebben kunnen spelen.
 
Het enige minpuntje was dat de eigenaar van het appartement had begrepen dat we voor 2013 gereserveerd hadden, waardoor hij in allerijl een nieuw onderkomen moest zien te vinden. Maar dat probleem was gelukkig snel opgelost, en voor volgend jaar wil ik het zeker weer zo doen.
 

De drukte
Een van mijn medereizigers had me gewaarschuwd voor de zaterdag: een traditioneel drukke dag. Het bleek echter dit jaar mee te vallen. De donderdag en de vrijdag bleken ietsje drukker te zijn dan normaal, en op zaterdag was het opvallend rustig. Relatief, natuurlijk, want er waren nog altijd tienduizenden bezoekers. Misschien kwam de rust door het heerlijke weer, waardoor we heerlijk in het zonnetje konden zitten op het middenterrein.
 
De gespeelde spellen
Ieder jaar neem ik me voor om meer spellen te spelen tijdens de beurs. Helaas komt dat er niet van, omdat ik er de tijd niet voor heb, of omdat er geen tafels vrij zijn bij de spellen die me aanspreken. Dit jaar heb ik natuurlijk meer gespeeld dan anders, al zaten daar niet de echte publiekstrekkers van Spiel 2012 bij. Van die nieuwe toppers heb ik trouwens ook geen een meegenomen; die komen nog wel een keer.
 
Natuurlijk hebben we Tumblin Dice en Crokinole gespeeld. Deze spellen vielen bij de minder fanatieke spelers in onze groep erg in de smaak; zelf kan ik ze ook erg waarderen. Helaas heb ik ze allemaal verloren.
 

Proxy Wars was het eerste nieuwe spel dat ik geprobeerd heb. Het is een kaartspelletje over de strijd tussen het grootkapitaal en milieu-strijders. Je begint met een hele stapel kaarten, waarvan je er iedere beurt eentje in het spel mag brengen. Ook mag je personen in de strijd gooien, en ze van kaart naar kaart verplaatsen, zodat je de speciale eigenschappen van de kaarten mag gebruiken. Het spel begon een beetje stroef, omdat je zelf de kaart mag uitzoeken die je wil spelen, en je dus eerst alle kaarten moet bestuderen. Na een tijdje liep het al soepeler, en was het best een aardig spelletje. Helaas voor twee personen, en daarom uiteindelijk niet geschikt om te kopen.
 
Hanabi heb ik ongespeeld gekocht, en 's avonds uitgeprobeerd. Wat een geweldig spel zit er in dat kleine doosje! Met geen ander spel te vergelijken, een echte aanrader, en misschien wel mijn favoriet van de hele beurs dit jaar.
 
Schinderhannes, een wat ouder spel, bevat het (briljante) deductiemechanisme uit Tobago, maar laat alle overbodige fratsels (de over het bord bewegende pionnen, de bonusacties van de amuletten, enzovoorts) weg. Zo ontstaat een elegant deductiespel, waarin je kaarten speelt om erachter te komen waar de rover Schinderhannes zijn misdaden heeft gepleegd. Overigens is dit spel ouder dan Tobago, dus heeft dat laatste spel dit mechanisme eigenlijk van Schinderhannes geleend.
 

Kalua gaat over een tropisch eiland, waar verschillende godsdiensten strijden om aanhangers. De godsdienst die uiteindelijk alle families op het eiland aanhangen, die wint. Van iedere godsdienst wordt bijgehouden hoe gelukkig de aanhangers zijn. Aan het eind van de ronde lopen er families over van de ongelukkigste godsdiensten naar de gelukkigste godsdienst. Maar de ongelukkige aanhangers bidden wel meer tot hun goden, waardoor die spelers meer "bidpunten" kunnen besteden aan het spelen van kaarten. Aardig spelletje, maar voor mij te licht om de prijs te betalen die gevraagd werd.
 
The Resistance bleek in onze groep erg goed te werken. In een kroeg in Essen kwam het tot hele discussies, en werd iedereen op luide toon beschuldigd van bedrog. Het nieuwe materiaal is een stuk minder verwarrend dan de oude uitvoering van het spel. Overigens ben ik niet gegaan voor de "Avalon"-versie, omdat dat thema me toch minder kon boeien.
 
De 18xx-en
We waren donderdag lekkere vroeg aanwezig, zelfs nog voordat de beurs openging. Precies 58 seconden na het openen van de deuren stonden we dan al binnen. Meteen liep ik naar de stand in hal 4 waar ik de treinenspellen af kon halen, die ik van tevoren besteld had. Helaas had de auteur maar tijd gehad voor drie van de vier spellen, maar om kwart over tien had ik toch al de helft van mijn normale Essen-budget besteed.
 

Ik heb mijn ogen opengehouden voor andere 18xx-en die ik nog niet bezit, maar geen meer gevonden; tot zaterdag. De groothandelaar Heidelberger heeft op de beurs diverse stands waar ze in grote hoeveelheden en tegen forse kortingen uitgeversrestanten verkopen. Ik was helemaal door de stand heengelopen, niets gevonden, en toen zag ik achter de kassa een paar losse spellen staan, waaronder 1861! Een exemplaar maar, met een geïmproviseerd prijskaartje van slecht 40 euro, een derde van wat ie normaal moet kosten! Hoe het mogelijk is dat zo'n spel daar terecht komt, dat begrijp ik niet, maar ik was er wel heel blij mee. Voor mij de vondst van het jaar!
 
De ruilactie
Op Boardgamegeek is ter gelegenheid van Essen een ruilactie gehouden, de Essen math trade. Iedereen kon een aantal spellen op een lijst zetten die hij of zij kwijt moest. Nadat de lijst was afgesloten (er stonden toen precies 2500 spellen op) kon je voor ieder spel aangeven welke spellen je daarvoor terug wilde krijgen. Tenslotte ging de computer aan het rekenen wie welke spellen aan wie door moest geven, zodat er zoveel mogelijk spellen doorgegeven konden worden en iedereen tevreden was.
 
Iedere dag was er op Spiel een bijeenkomst in een van de ruimtes tussen de hallen, waarop iedereen zijn spellen probeerde door te geven. Een heel chaotisch geheel, met veel heen en weer geloop met bordje met je naam erop.
 
Zelf ben ik bijzonder gelukkig met de uitkomst van de math trade. Ik heb vier spellen die ik dubbel had (De Kathedraal, Bamboleo, Elfengold, Java) geruild tegen vier spellen die ik erg graag wou hebben: Lunar Rails, Wings of War: Burning Drachens, Revolution en Kansas Pacific. Maar ik heb vooral genoten van de happening zelf. En het was leuk eens een aantal gezichten te zien die bij namen op de 'Geek horen.
 
De aankopen

Van links naar rechts, van boven naar beneden:
kaartenhoesjes voor Hoogspanning en Magic
18Rhl
18VA
kaartendoosjes
1861
Lunar Rails (geruild)
Kingdom Builder: Nomads
18Ruhr
Schinderhannes
Hanabi
Sutter's Mill
Agricola België-deck
Agricola Wereldkampioenschapsdeck
Agricola promo's
Agricola Nederland-deck
Agricola pi-deck
Hoogspanning: Quebec/Baden-Württemberg
Wings of War: Burning Drachens (geruild)
Wings of War: Flight of the Giants
Copycat
houten schijfjes voor 18xx-spellen
Revolution:The Dutch Revolt 1568-1648 (geruild)
Card City
The Resistance
Hoogspanning: Noord-Europa/Groot-Brittannië en Ierland
Hoogspanning promo-kaarten
 
Al met al een veel grotere buit dan vorig jaar.
 

Essenvoorbeschouwing 2012: de rest

Op Essen komen niet alleen nieuwe treinenspellen uit. Ook in andere genres zijn er spellen die mijn aandacht getrokken hebben. Het is altijd lastig om de krenten uit de pap te vissen, dus daarvoor ga ik de extra dagen gebruiken dat ik dit jaar langer op de beurs ben. Meer spelen, minder ongezien kopen dus. Of dat gaat lukken, is altijd nog maar de vraag.
 
In ieder geval is mijn verlanglijstje nog nooit zo kort geweest. Ik ben bij het doorspitten van de Essen-preview op Boardgamegeek maar weinig items tegengekomen die ik meteen moest hebben. Daarbij komt nog eens dat het percentage uitgaven dat 40 euro of meer moet kosten weer schrikbarend is gestegen. Tel daarbij op dat er weer meer vrienden en vaste medespelers dit jaar naar Spiel af zullen reizen, en dan begrijp je dat ik me niet verplicht meer voel om zomaar alles te kopen.
 
Welke spellen haalden het toch nog?
 
 

Fremde Federn
De laatste jaren vielen de nieuwe grote spellen van Friedemann Friese tegen. Hoogspanning: Fabrieksmanager viel nog wel mee, al is het weinig gespeeld. Maar Fürstenfeld en vooral Hoogspanning: De eerste vonken waren miskopen.
 
Toch ben ik weer heel benieuwd naar Fremde Federn. Voor dit spel heeft FF afgekeken bij een aantal topspellen. Het combineert een worker placement mechanisme waarin iedere beurt meer acties beschikbaar komen (zoals in Agricola) met een deck building element (à la Dominion). Het aanbod van kaarten die je kunt kopen doet dan weer denken aan Through the Ages.
 
Ik zal Fremde Federn wel meenemen. Het idee staat me erg aan, en het krijgt al een paar lovende kritieken. Bovendien, en dat is ook niet onbelangrijk, heeft een van mijn favoriete spelillustratoren, Maura Kalusky, weer een prachtig uiterlijk gegeven aan dit spel dat draait om een politieke campagne. Ik weet zeker dat de voorkant van de doos op de stand van 2F op metershoge affiches afgebeeld zal staan.
 
 

Hanabi
Een van de kleine hits van vorige Spiels was Habani & Ikebana, twee spellen die met hetzelfde materiaal gespeeld konden worden. Vooral het samenwerkingsspel Habani viel in de smaak. Dit jaar is er een nieuwe editie uitgekomen. Weliswaar alleen van Habani, maar dan wel in de reeks goedkope Amigo-kaartspellen, dus er is geen enkele reden om 'm te laten liggen.
 
 

Card City
Alban Viard is bekend geworden door zijn Age of Steam-kaarten, en dat betekent al dat hij een kundig spelontwerper is. Zijn eigen spel Town Center is ook goed ontvangen onder zijn fans, en omdat treinenspelers altijd goede smaak hebben, betekent dat automatisch dat ik ook geïnteresseerd ben. Helaas is Town Center vrijwel uitverkocht in de voorverkoop, maar Card City ziet er ook veelbelovend uit.
 
Zoals de naam al aangeeft, bouwt iedere speler in Card City een eigen stad uit kaarten. Iedere kaart laat een wijk zien, bijvoorbeeld een woonwijk, handelswijk, of industriegebied. Iedere ronde verdien je geld op basis van het aantal handelswijken in je stad, en aan het eind van het spel ontvang je punten van al je woonwijken.
 
Het meest interessante onderdeel van het spel is hoe de kaarten verdeeld worden. Iedere ronde trekt een van de spelers een aantal kaarten, en verdeelt deze in twee stapels: een van twee open kaarten, en een van twee andere open kaarten en een aantal dichte kaarten. De volgende speler mag dan kiezen voor de open kaarten, of mag de open kaarten aan de startspeler geven, om vervolgens op dezelfde manier de kaarten verder te verdelen. Door deze wijze van kaartenverdeling speelt bluf en het inschatten van wat een ander wil hebben een grote rol in Card City.
 
Als dit spel te koop is, schaf ik 'm zeker aan. De prijs speelt daarbij zeker een rol: met 18 euro valt die voor een spel van een kleine uitgever best mee, in vergelijking tot veel andere spellen.
 
 

Le Havre: Der Binnenhafen
De tweepersoonsversie van Agricola heb ik nog niet gespeeld, maar toch ben ik al nieuwsgierig naar de opvolger: de tweepersoons-Le Havre. Uit de spelregels blijkt dat deze versie iets abstracter is dan de oerversie van het spel, maar het ziet er niettemin interessant genoeg uit om mee te nemen.
 
Natuurlijk gaat het in dit spel er weer om om zoveel mogelijk goederen te verzamelen, om te zetten in waardevollere goederen, en dan voor veel geld te verkopen. Geen onbekend thema in hedendaagse spellen, maar de spellen van Uwe Rosenberg steken met kop en schouders boven de soortgenoten uit.
 
 

Mutant Meeples
Dit spel is geïnspireerd door de puzzel-klassieker Ricochet Robots, waarin je robots in zo weinig mogelijk zetten naar een bepaalde plaats op het bord moet verplaatsen. Alle spelers proberen tegelijkertijd een oplossing te vinden, en wie de kortste oplossing vindt, heeft de ronde gewonnen.
 
In Mutant Meeples zijn de robots vervangen door meeples, de houten poppetjes uit Carcassonne. Iedere meeple (er zijn er in totaal 8) heeft een eigen superpower: eentje kan door muren lopen, een ander kan een stapje opzij doen, enzovoorts. Maar als je met een meeple het einddoel hebt bereikt, mag je vanaf dat moment die meeple niet meer gebruiken, en worden de volgende puzzels voor jou lastiger om op te lossen.
 
Ik ben een groot fan van Ricochet Robots, en deze variant lijkt mij niet onaardig. Goed genoeg om te kopen? Dat weet ik nog niet. Vraag het me over een paar dagen nog eens...
 
 

The Resistance: Avalon
Dit is een nieuwe uitgave van The Resistance. In The Resistance moet "het verzet" een vijftal missies uitvoeren. Maar onder de spelers bevinden zich een aantal verraders, die de missies willen laten mislukken. Er wordt steeds gestemd over wie er mee mogen doen aan de missies, en uit die openbare stemmingen moeten de spelers proberen te achterhalen wie de trouwe verzetsleden zijn. Een spel in het genre van Weerwolven dus, maar dan nog leuker omdat er geen spelleider nodig is en alle spelers tot het einde toe meedoen.
 
Avalon is hetzelfde spel, maar nu gesitueerd aan het hof van Koning Arthur. Er zijn zes geheel nieuwe rollen aan het spel toegevoegd, waarvan het overigens nog onduidelijk is wat ze doen. En nu sta ik in dubio welke versie ik wil kopen. Het thema van het origineel bevalt me beter, en het spelmateriaal is vergelijkbaar van kwaliteit, nu er van The Resistance een nieuwe uitgave uit is. Maar die nieuwe rollen, die wil ik ook niet laten lopen. Ik denk dat ik in Essen pas beslis; misschien zelfs gewoon op basis van de prijs.
 
(Er komt ook een Nederlandse versie van The Resistance aan. Maar die heeft de minder sfeervolle naam "De Mol"... Bovendien heb ik altijd liever het origineel.)
 
 

Agricola-uitbreidingen
Er komen op Essen ook een aantal nieuwe uitbreidingen voor Agricola uit. Omdat ik de auteur ben van het naslagwerk over alle Agricola-kaarten, ben ik welhaast verplicht om al deze uitbreidingen te kopen (wat overigens geen straf is). Op het lijstje staan: het Wereldkampioenschapsdeck, het Nederland-deck (beide al wat langer uit), het België-deck, en het "pi-deck".
 
 
Er zijn nog veel andere spellen die ik zou kunnen noemen: Fleet, Escape, Seasons, enzovoorts. Maar ja, je kan niet alles kopen, en gelukkig zullen mijn vaste medespelers een groot aantal van deze spellen mee terug nemen. Als ze dan blijken te bevallen, is het nooit te laat om ze alsnog aan te schaffen.
 
Ik wens iedereen die de komende dagen naar Duitsland gaat een gezellige en leuke Spiel toe! En voor de anderen zal ik na afloop hier nog wel een verslagje plaatsen.