Jaaroverzicht 2012

Tweeduizendtwaalf was op spellengebied weer een bijzonder geslaagd jaar. Regelmatig was ik te vinden op een spellenmiddag, -avond, of -dag, bijvoorbeeld met collega's. Maar ook heb ik het afgelopen jaar de spelavonden van Spelgroep Phoenix bezocht, vooral in Leiden maar incidenteel ook in Capelle aan den IJssel. En sinds een paar maanden is ook in Den Haag een spelgroep te vinden: de Rode Dobbelsteen, die eens per twee weken op een dinsdag bijeenkomt in een plaatselijk café. En ook buiten de cubs om heb ik in 2012 een aantal nieuwe spellenvrienden opgedaan.
 
Het totaal aantal spellen dat ik gespeeld heb is voor het derde opeenvolgende jaar afgenomen, van 748 in 2009 naar slechts 656 het afgelopen jaar. Maar het aantal verschillende spellen was nog nooit zo hoog: maar liefst 220. En daarvan was bijna de helft nieuw voor mij: 108, ook een record.
 
Gemiddeld speelde ik elk spel dus minder dan drie keer. Maar natuurlijk waren er uitschieters: er zijn in totaal 11 spellen die ik meer dan tien keer op tafel zag komen. En dat waren:
 
 

1. Dominion (92 keer)
Het is het meest besproken spel hier op deze site, en het zal dus geen grote verrassing zijn dat Dominion ook het meest gespeelde spel is, net zoals in 2011 en 2010. Vorig jaar speelde ik het bijna 150 keer, dus mijn Dominion-verslaving is wel minder geworden, maar komt de komende tijd nog niet tot een eind, vermoed ik.
 
Dominion is een graag geziene afsluiter van een spellenavond, maar zo nu en dan wordt er ook een speciale Dominion-avond georganiseerd. Met alle nieuwe uitbreidingen die uitgekomen zijn (in 2012 alleen Dark Ages) blijft het spel leuk, hoewel het einde daarvan wel in zicht komt.
 
 
2. Tichu (39 keer)
Tichu was lange tijd het vaste lunch-spel op mijn werk. Er was een vaste groep van zo'n 15 spelers, die altijd wel te porren waren voor een spelletje. In 2009 logde ik 188 spellen Tichu (of Taipan, de naam van de Nederlandse uitgave). De speelwoede is wat afgenomen de laatste jaren, en andere spellen hebben de plaats van Tichu geeltelijk ingenomen, maar Tichu staat in 2012 nog altijd op de tweede plaats.
 
 

3. Kingdom Builder (23 keer)
Het tweede spel van Donald X. in deze lijst. Net zoals Dominion is Kingdom Builder iedere keer anders door de variabele set-up. Hoewel het op het eerste gezicht misschien een geluksspel lijkt, blijkt het na een paar keer spelen toch een geraffineerd strategiespel, waarin de speler die zijn extra acties het best kan uitbuiten vrijwel altijd met de overwinning gaat strijken.
 
Kingdom Builder is makkelijk uit te leggen, wordt door veel mensen leuk gevonden, en is daarom een ideaal spel om naar diverse spelgroepen mee te nemen; daarom heb ik het het afgelopen jaar zo vaak gespeeld.
 
 

4. 7 Wonders (21 keer)
Nog een spel dat redelijk makkelijk uit te leggen is, en dat met iedereen te spelen is. Het is geen uitzonderlijk goed spel, maar het grote pluspunt van 7 Wonders is dat het met 7 spelers te spelen is, en dat het spel zelfs bij het maximale spelersaantal niet veel trager verloopt dan bij minder spelers.
 
De meeste van mijn 21 potjes speelde ik bij Spelgroep Phoenix in Leiden, waar aan het eind van de avond vaak nog een grote groep spelers over is, maar net niet genoeg om twee tafels te vullen, en er nog net tijd is voor een kort spel: de standaardoplossing is 7 Wonders.
 
 
5. Tac (18 keer)
Tac is een Mens-erger-je-niet-variant met partnerschappen, en is bij Phoenix Leiden enorm populair. Er zijn spelers die iedere week wel een of twee keer Tac spelen. En als zij tegenspelers nodig hebben, dan meld ik mij graag aan, en zo komt Tac op een respectabele 5e positie in deze ranglijst terecht.
 
 

6. Glory to Rome (17 keer)
Dit heerlijk chaotische kaartspel is een van de spellen die de rol van Tichu als lunchspel op het werk hebben verdrongen. Helaas niet de karakteristieke originele Engelse editie, die hiernaast afgebeeld staat, want mijn medespelers gebruiken liever de Duitse versie van het spel, met de saaie, minder duidelijke graphics. Eeuwig zonde. Maar het spel is er niet minder leuk om.
 
 

7. Hanabi (15 keer)
Het eerste en enige spel in deze lijst dat ik dit jaar voor het eerst speelde. Dat was in oktober, dus de 15 keer dat ik Hanabi speelde, vonden allemaal in ruim 2 maanden plaats. Ik ben nog steeds op zoek naar de perfecte score, maar hoe vaker ik het speel met dezelfde mensen, des te meer voelen we elkaar aan, dus ooit gaat dat lukken.
 
Ook Hanabi is een succes bij alle spelers en alle speelgroepen met wie ik het geprobeerd heb. Een aanrader dus.
 
 
7. Magic: the Gathering (15 keer)
In kringloopwinkels heb ik in de loop der jaren een aantal keren Magic-kaarten gekocht. Daar heb ik de beste 350 van uitgezocht, en die gebruiken we voor een cube-draft: iedere speler trekt 75 kaarten uit deze stapel, en maakt daarvan een Magic-deck om mee te spelen. Zo kan je Magic spelen zonder dat je veel geld uit moet geven aan de nieuwste en beste kaarten. Ok, de gemiddelde kwaliteit van mijn kaarten is niet zo hoog, maar daar hebben alle spelers evenveel last van; en het spelplezier is er niet minder om.
 
 
7. Race for the Galaxy (15 keer)
Voordat Dominion die rol overnam, was Race for the Galaxy de vaste afsluiter van de spellenavonden met collega's. Niet zo gek, want een van die collega's is Spellengek Peter Hein, de grootste fan van Race die in Nederland te vinden is.
 
Tegenwoordig spelen we Race tijdens de lunchpauze. As we geen vier spelers voor Tichu kunnen vinden, tenminste.
 
 
10. Hoogspanning (14 keer)
Zowel in 2010 als in 2011 speelde ik Hoogspanning meer dan twintig keer, en dan is het aantal van 14 keer nu wel een tegenvaller. Zeker omdat het in mijn persoonlijke top-3 van beste spellen staat. Er was bij Spelgroep Phoenix een vast groepje spelers dat wel te porren was voor een partijtje elektriciteit produceren, maar helaas komen die niet allemaal meer even vaak.
 
Ik hoop dat ik een aantal anderen kan interesseen voor dit spel, want het moet vaker op tafel komen. Ik heb niet voor niets alle kaarten aangeschaft. Ik ben trouwens nog steeds een keertje van plan om alle kaarten (het zijn er 16) achter elkaar te spelen, in een lange marathonzitting. Ik ben benieuwd of ik daar medespelers voor kan vinden...
 
 
11. Metropolis (13 keer)
Dit kaartspelletje dankt zijn plaats in deze lijst helemaal aan zijn korte speelduur. Er zijn niet veel spelletjes die je kan doen als je tien minuten overhebt aan het eind van een avond, of tussen twee spellen door. En natuurlijk is Metropolis ook gewoon een leuk spel, al is het misschien iets te geluksafhankelijk. Maar in een spel dat zo kort duurt, is dat makkelijk te accepteren.
 
 
Alle andere spellen speelde ik hooguit 8 keer. Een van de spellen die 8 keer op tafel kwamen wil ik wel even noemen: dat was 1830. Mijn voornemen voor 2012 was om meer 18xx-en te spelen, en dat is gelukt: in totaal heb ik 30 keer een 18xx gespeeld, waarvan 1830 en Steam over Holland het vaakst.
 
En dat brengt me bij mijn voornemens voor 2013, en dan vooral die op spellengebied (want dat ik dit jaar hoop twee marathons te gaan lopen, dat interesseert jullie natuurlijk niet). Op Boardgamegeek, Bordspelmania en spellenblogs zijn al heel wat goede voornemens te vinden, en een rode draad daarin is "minder": mensen willen minder spellen hebben en minder spellen kopen enzovoorts. Dat begrijp ik dus totaal niet: spellen spelen is de leukste hobby die er is, en daar horen spellen bij! Zelf ben ik dus van plan om vooral meer te doen: meer spellen spelen, met meer verschlllende tegenstanders, en meer leuke spellen kopen.
 
Concreet: laat ik eens proberen om in 2013 meer spellen te spelen dan ooit: meer dus dan de 748 uit 2009. Bovendien moeten daarvan meer dan 30 een 18xx zijn. Voor het kopen van spellen hoef ik geen getallen noemen, want dat worden er vanzelf meer dan ik vantevoren inplan...
 
Tot slot wil ik iedereen een voorspoedig en spellenrijk 2013 toewensen, en ik hoop dat ik met velen van jullie dit jaar aan een speltafel zal zitten. Gelukkig nieuwjaar allemaal.
 

Oktober 2012 (2)

In oktober speelde ik zo veel spellen, dat ik ze niet in één post kon bespreken. Dit is de onderkant van de lijst. Lees dus eerst de eerste helft van het maandoverzicht.
 
Gelukkig is niet alles kommer en kwel vandaag, want aan het eind van de lijst staan de nieuw gespeelde uitbreidingen van vorige maand, en die zijn kwalitatief een stuk beter.
 
 

Kalua
Zie mijn verslag van Spiel. 
 
Where's Bob's Hat?
Dit lijkt een vereenvoudigde versie van Wizard en soortgelijke spellen: een slagenspel, waarbij je vantevoren moet voorspellen hoe goed je het gaat doen. Bij Where's Bob's Hat heb je dan de keuze uit vier mogelijkheden: ofwel je voorspelt dat je de meeste kaarten van een van de drie kleuren gaat winnen, ofwel je zegt dat je in totaal de minste slagen haalt. Een combinatie van deze voorspellingen is ook mogelijk. Iedere voorspelling die goed uitkomt, levert punten op, en heb je fout voorspelt, krijg je strafpunten.
 
Ik ben niet goed in dit soort boerenbridge-achtige spellen. Toch kan ik ze wel waarderen, maar Where's Bob's Hat is wel een erg eenvoudige versie. Er zijn zoveel betere spellen, dat ik deze niet nog een keer zou willen spelen.
 
 
Schinderhannes
Zie mijn verslag van Spiel.
 
 
Krypto
Ieder speler krijgt een paar kaarten met een getal erop; in het midden van de tafel wordt nog een getal opengedraaid, en nu proberen de spelers zo snel mogelijk dat getal te verkrijgen door te gaan rekenen met hun eigen getallen. Meer is het niet.
 
Niet heel vervelend om een keer te doen, maar het is wel een spel waarbij ervaring enorm zwaar meetelt.
 
 
Desperados
Het debuut van de meest ervaren spelontwerper ter wereld: Reiner Knizia. En het is te merken dat hij hier nog niet zo'n ervaring had, want het spel valt een beetje tegen.
 
Dit is een partnerspel, dus je speelt samen met een andere speler. Om de beurt speel je een kaart uit, om zo samen een aantal koper-, zilver-, en goudmijnen op te bouwen. Op ieder moment mag je een mijn sluiten, om dan het gewonnen edelmetaal bij je score op te tellen. Het liefst doe je dat niet te vroeg, want je weet nooit of je partner nog bijpassende kaarten heeft om de mijn uit te breiden. Maar als je te lang wacht met sluiten, dan spelen de tegenstanders misschien een desperado-kaart om de mijn vanje af te pakken.
 
Desperados is grotendeels een geluksspel, waarin het niet voldoende mogelijk is om met je partner te communiceren. Daardoor blijft het gokken om zijn bedoelingen te achterhalen, terwijl je ondertussen maar moet hopen op het trekken van de juiste kaarten.
 
 
Mogel Motte
Om de beurt een kaart spelen, die precies 1 hoger of lager is dan de vorige; wie het eerst al zijn kaarten kwijt is, heeft gewonnen. Dat is het basisidee van het spel. Sommige kaartjes hebben speciale eigenschappen: iere andere speler moet een kaart trekken, bijvoorbeeld. Maar dat is niet wat Mogel Motte leuk maakt.
 
Je kan namelijk in dit spel valsspelen door je kaarten in je mouw te steken, op de grond te laten vallen, enzovoorts. En dat is toegestaan, zolang je niet gepakt wordt. Er is namelijk altijd een opzichter, die niet mag valsspelen, en die de andere spelers controleert. Zodra iemand betrapt wordt, wordt hij de nieuwe opzichter.
 
Mogel Motte is hilarisch om een keer te spelen; het spel ontaardt al snel in een complete chaos. Dat maakt wel dat ik het na een paar ronden al wel gezien had, en toe was aan een serieuzer spel.
 
 
Kula Kula
Kaartjes omdraaien, scheepje verzetten, schelpjes verzamelen... Wat een suf spel, maar wat een mooie uitvoering, met echte schelpen. Voor de rest iets om snel te vergeten.
 
 
Station Master
Een wat ouder spel, waarin het de bedoeling is om treinen samen te stellen door kaarten met wagons uit te spelen. Iedere wagon is pluspunten of minpunten waard. In plaats van het spelen van een kaart kan je ook een fiche op een van de treinen leggen; als de trein dan af is, dan krijgen de spelers die fiches op die trein hebben gelegd de punten van die trein.
 
Er zit strategie in Station Master, maar veel verder dan "leg de pluspunten bij de trein waar je zelf veel en hoge fiches op hebt liggen" komt het niet. Er zijn ook nog actiekaarten, die het spel chaotischer maken. Voor wie ervan houdt, zullen we maar zeggen.
 
 
Dutch Mountains
Een heel klein abstract spelletjes, dat in de verte wel wat weg heeft van de Torens van Hanoi. Helaas was het iets te klein en simpel voor mijn tegenspeler en mij, waardoor het spel nooit echt interessant werd. Mogelijk heeft het spel meer diepgang dan we denken, maar het lijkt er op het eerste oog niet op.
 
 

Star Wars: Angriff der Rebellen
Rondvliegen met je ruimtescheepje, kaartjes omdraaien, en daarmee punten verdienen of niet, afhankelijk van wat je omdraait. Ronduit saai.
 
 
 
Tenslotte heb ik nog drie nieuwe uitbreidingen gespeeld. Stuk voor stuk waren het aanwinsten, die de basisspellen beter maakten, of in ieder geval goed aanvullen.
 
Kingdom Builder: Nomads
Dit is voor mij de beste uitbreiding van deze maand, omdat 'ie het meeste toevoegt. Op de nieuwe borden komen nu nomadententen voor, die eenmalige bonussen uitdelen als je er een nederzetting naast bouwt. Die bonussen zijn dan natuurlijk wel een stukje sterker dan de speciale eigenschappen van de locaties uit het basisspel. Ook zijn er een paar score-kaarten toegevoegd, die al tijdens het spel punten op kunnen leveren (in plaats van alleen maar aan het einde van het spel). Als je van Kingdom Builder houdt, dan is deze uitbreiding een must!
 
 
Mehr Ruhm für Rom
In deze uitbreiding op Glory to Rome (of in ons geval, de Duitse vertaling van dat spel) zitten een aantal nieuwe gebouwen. Een aantal van deze gebouwen geven voordelen bij het uitvoeren aan een architect-actie, wat een welkome aanvulling was, omdat dit misschien wel de zwakste actie in het basisspel was. De nieuwe kaarten zijn over het algemeen wel wat complexer dan de oude, dus ik raad deze uitbreiding vooral aan voor gevorderde spelers.
 
Hoogspanning Noord-Europa/Britse Eilanden
Van deze nieuwe kaarten voor Hoogspanning heb ik tot nu toe de kaart met Noord-Europa gespeeld. Deze bleek een welkome afwisseling te zijn op het basisspel, met name door de nieuwe centrales. Voor iedere regio van het bord zijn er namelijk speciale elektriciteitscentrales, die de centrales uit het basisspel vervangen. Zo wordt Hoogspanning nog afwisselender.
 

December 2011

Met een paar spellendagen in de kerstvakantie was december voor mij een van de spellenrijkste maanden van het jaar. In totaal heb ik 75 keer een spel gespeeld. Het vaakst kwam (zoals gebruikelijk) Dominion op tafel: 16 keer.

Zeven spellen waren nieuw voor mij. Zoals gewoonlijk heb ik geprobeerd ze te ordenen, met de beste voorop, maar dat was niet makkelijk, want er zaten geen slechte spellen tussen. Alleen het beste spel van de maand stak er hoog bovenuit:

Kingdom Builder
Deze titel kreeg wisselende kritieken na Essen, dus ik begon er met enige terughoudendheid aan, maar halverwege het spel was dat veranderd in enthousiasme: ik zat dit echt met plezier te spelen. Dit is dan ook een spel dat precies in mijn straatje past: een briljant puzzelspel.

Het spelverloop lijkt gedomineerd te worden door toeval: iedere beurt trek je een kaart, die oplegt waar op het bord je je huisjes mag plaatsen. Dit beperkt je mogelijkheden tot taktisch spelen. De kunst zit er dan ook in, om iedere beurt je opties zo open mogelijk te houden, welke kaart je volgende beurt ook trekt.

Kingdom Builder is het derde spel van Donald X. Vaccarino dat ik gespeeld heb (eerder speelde ik Nefarious en natuurlijk Dominion), en het is wat mij betreft weer een succes. Jammer van de prijs, die wat aan de forse kant is.


The City
Een klein kaartspelletje, dat duidelijk afgeleid is van de moderne klassieker Race for the Galaxy. Iedere ronde mag je 1 kaart voor je neerleggen, door het betalen van de prijs die in de rechterbovenhoek staat. Betalen doe je met kaarten uit je hand. Iedere kaart die je voor je hebt liggen levert aan het eind van iedere ronde een bepaald aantal kaarten en punten op, en als een speler de 50 punten gepasseerd is, eindigt het spel.

Met misschien maar 10 procent van de regels van Race is The City duidelijk veel geschikter voor de wat minder hardcore speler, maar ook de veelspeler kan best plezier beleven aan dit tussendoortje, dat maar een kwartier hoeft te duren.

Gipf ♻
Een abstract spel, waarin je iedere beurt een zwarte of witte steen vanaf de rand het zeshoekige bord op schuift. Vorm je op die manier een rijtje van 5 stenen van 1 kleur, dan gaan die 5 stenen terug naar de vorraad van de eigenaar, en eventueel aangrenzende stenen van de andere kleur gaan terug in de doos. Zo verdwijnen langzaam alle stenen uit het spel. De eerste speler die geen steen meer in zijn voorraad heeft om op het bord te brengen, verliest.

Gipf is een spel van een behoorlijk hoog niveau. Door het verschuiven van de stenen verandert het bord iedere beurt behoorlijk, waardoor het lastig blijkt om een aantal zetten vooruit te voorspellen. Niettemin een behoorlijk goed spel, hoewel verschillende andere spellen in dezelfde reeks (Dvonn, Tzaar) waarschijnlijk mijn voorkeur hebben.


Mr. Jack
In Mr. Jack neemt de ene speler de rol op zich van Mr. Jack, een crimineel die door de andere speler opgepakt moet worden. Op het bord bevinden zich 8 karakters, waarvan er 1 Mr. Jack is. Zijn identiteit is natuurlijk niet bekend bij de inspecteur. Om de beurt mogen de spelers zetten doen met deze karakters, en om de zoveel tijd moet Mr. Jack informatie geven: aan het eind van iedere ronde zegt hij of zijn personage "zichtbaar" is, dat wil zeggen: naast een ander karakter of een lantaarnpaal staat.

De inspecteur moet binnen een vastgesteld aantal beurten de identiteit van zijn tegenspeler achterhalen, en deze arresteren met behulp van een van de andere personen. Lukt dat niet, dan wint Mr. Jack.

Dit is een geslaagde variant op het Scotland Yard-principe. Op het eerste gezicht lijken beide partijen goed gebalanceerd, hoewel de rol van voortvluchtige voor een beginnende speler mij iets moeilijker lijkt. (Maar ik heb het spel pas 1 keer gespeeld, als Mr. Jack, dus ik ben misschien bevooroordeeld.)



Master Merchant
Iedere speler heeft een eigen deck met kaarten; door deze uit te spelen kan hij geld verdienen, waarmee hij nieuwe kaarten voor zijn deck koopt, die hij in een volgende beurt uit kan spelen, etcetera. Kortom: een soort Dominion. Maar bij Master Merchant trek je altijd je hele deck in je hand, om die vervolgens in een aantal beurten helemaal leeg te spelen. Zo heb je dus volledige controle over hoe je je kaarten speelt, zonder afhankelijk te zijn van of je de kaartencombinatie trekt die je nodig hebt, zoals in Dominion. Tenminste, zolang de andere spelers geen aanvalskaarten spelen (maar dat zullen ze waarschijnlijk wel doen).

Het resultaat is een taktisch gevecht voor 2 tot 4 spelers, dat soms wat onoverzichtelijk wordt door de vele mogelijkheden, maar met zijn korte speelduur niet verveelt.

Hau La
Ik heb al redelijk wat bouwspellen gespeeld, maar een als Hau La nog nooit. In plaats van met houten blokken, wordt dit spel gespeeld met schuimrubberen strookjes. In ieder strookje zitten gaten, waar andere strookjes in gestoken kunnen worden, en zo kan je een heel bouwsel bouwen. Om de beurt voegen de spelers een strookje toe, en het gaat er uiteindelijk om om zo hoog mogelijk te komen.

Omdat de strookjes van een buigzaam materiaal gemaakt zijn, kan je ze zo plaatsen dat het hele bouwwerk verwrongen wordt en de markers van de andere spelers naar beneden getrokken worden. Ik ben nog niet helemaal overtuigd dat dit een goed spel is, maar het is in ieder geval origineel, en met zijn korte speelduur zeker geschikt als avond-opener of afsluiter.


Jambo
In dit 2-persoonskaartspel gaat het om de aan- en verkoop van goederen. Op de meeste kaartjes in dit spel staan drie goederen afgebeeld. Als je zo'n kaart speelt, heb je de keus om al deze goederen te kopen, of om deze zelfde goederen te verkopen (tegen een hogere prijs, natuurlijk). Daarnaast zijn er een groot aantal kaarten die een speciale actie doen. Door het slim uitspelen van deze kaarten probeer je zo snel mogelijk een bepaald vermogen op te bouwen.

Jambo is een aardig spel, dat lekker wegspeelt, maar niet echt vernieuwend is. Ik zou het graag nog een keertje doen, maar het zal bij mij de honderd keer lang niet halen (zoals bij sommige bekenden van mij wel het geval is).


Daarnaast heb ik ook een aantal nieuwe uitbreidingen uitgeprobeerd:

Carcassonne: Die Schule
Carcassonne: De Toren
De Graaf van Carcassonne
Deze drie uitbreidingen heb ik allemaal tegelijk gespeeld in een spel mega-Carcassonne, waar verder ook de eerste Uitbreiding en The Cult aan toegevoegd was. Met zoveel uitbreidingen werd het spel behoorlijk topzwaar. Er waren zoveel dingen om rekening mee te houden, dat het een echte breinbreker werd. Jammer, want Carcassonne moet het hebben van zijn eenvoud.

De voornaamste schuldige was De Toren. Op sommige tegels kan je torens bouwen; doe je dat, dan kan je naburige poppetjes gevangen nemen. Het is daarom erg onaantrekkelijk om torens naast bestaande torens aan te leggen; dit maakt het spelen vaak erg lastig. Maar als je een tegel met een toren trekt, dan kan je vaak een goed scorende pop van een tegenstander wegjagen. Het toevallig trekken van zo'n tegel heeft een (voor mij) onaanvaardbaar grote invloed op het spel.

De Graaf is een kleine uitbreiding: 12 tegeltjes met daarop een stad. Deze stad vervangt de starttegel. Op de stad kan je poppen plaatsen, die later in het spel verplaatst kunnen worden naar een straat, stad, of weide die gescoord gaat worden. Ook deze uitbreiding maakt het spel gemener en lastiger, en niet echt leuker.

Die Schule is nog kleiner: twee tegeltjes die samen een school afbeelden, met 6 wegen. Als je een van deze wegen afsluit, dan krijg je de leraar, wat betekent dat je meeprofiteert van de volgende telling, ongeacht of je daar zelf een poppetje hebt ingezet. Deze uitbreiding is de enige van de drie die ik nog vaker zal gebruiken. Op Essen was ze samen met de Carcassonne-promokaarten voor Dominion te koop; een aanrader.


Thurn und Thaxis: Alle Wegen führen nach Rom
In deze doos zitten twee kleine uitbreidingen voor T&T, waarvan we er een gespeeld hebben. Op een extra speelbord zijn een aantal wegen afgebeeld, die naar Rome leiden. Voor ieder land in het spel wordt er een postkoets neergezet aan het begin van een route. Alle spelers verdelen in het geheim hun reizigers (van waarde 1 tot 5) Elke keer als je een route afsluit, en je zet in een stad op die route geen huisje, dan mag je de postkoets van die kleur een stapje vooruit zetten. Alleen reizigers die voor het einde van het spel Rome bereiken, kunnen punten opleveren.

Deze uitbreiding is niet onaardig, maar voegt ook weer niet heel veel aan het spel toe. De eerste uitbreiding, Glanz und Gloria, is een stuk interessanter.

Op weg naar Spiel 2011

Vorig jaar heb ik maar liefst 4 voorbeschouwingen op Spiel gegeven. Dit jaar zal dat waarschijnlijk een stuk minder zijn. Er zijn gewoon veel minder spellen die mijn interesse hebben gewekt. Het duurt natuurlijk nog wel anderhalve maand voordat de deuren van de Messe in Essen opengaan, dus misschien komt het allemaal nog goed. Maar vooralsnog denk ik dat ik een stuk minder geld ga uitgeven.

Laat ik eens op een rijtje zetten welke spellen ik ga kopen, en welke niet.

Allereerst is daar natuurlijk Dominion: Hinterlands. Tot nu toe hebben de Dominion-uitbreidingen me nog niet teleurgesteld, dus ik blijf ze kopen. Het thema van Hinterlands is "kaarten die direct iets doen als je ze koopt". Dat is een thema waar ik niet veel mee zou kunnen, als ik ontwerper was. Toch heeft Donald X. Vaccarino 26 verschillende kaarten bedacht; ik ben benieuwd!

Ik kan verder kort zijn over dit spel; als je van Dominion houdt, dan is dit een zekere koop, en als je uitgekeken bent op dit spelprincipe, dan zal deze nieuwe uitgave je waarschijnlijk ook niet overtuigen. Hierna komen er nog maar 2 uitbreidingen, dus het einde is in zicht.

Van dezelfde auteur komen in Essen nog 3 spellen uit, waarvan er al een aangekondigd is: Kingdom Builder. Dit is een bordspel, waarin de spelers om de beurt dorpen kunnen bouwen op een kaart. Door de dorpen in bepaalde figuren neer te zetten, kan je punten verdienen, maar ook extra acties waarmee je bijvoorbeeld je dorpen kan verplaatsen. Er is nog niet veel bekend over deze nieuwe uitgave van Queen, maar ik blijf dit zeker in de gaten houden.

Van Friedemann Friese heb ik de laatste jaren steeds zijn nieuwe grote spel meegenomen uit Essen, maar dat is dit jaar geen automatisme. Zowel Fabrikmanager als Furstenfeld komen nog maar zelden op tafel. Maar zijn nieuwste spel klinkt wel heel aantrekkelijk. Funkenschlag: Die ersten Funken is een nieuw spel in de Hoogspanning-familie. We gaan hiervoor ver terug in de tijd: in plaats van elektrische vonken gaat het nu over de vonken waarmee de mensheid in de prehistorie het eerste vuur maakte.

De elektriciteitscentrales zijn vervangen door stenen gereedschappen, de grondstoffen door voedsel, en de aan te sluiten steden door clanleden. Volgens de omschrijving op BoardGameGeek blijft het spelverloop vrij dicht bij dat van Hoogspanning, maar gaat het spel sneller, en zijn er meer belangrijke beslissingen. Dat laatste lijkt me sterk, want Hoogspanning blinkt daar al in uit, maar ik laat me graag door dit spel verrassen.

Dan heeft Friedemann op BGG laten doorschemeren dat er ook een nieuwe kaart voor Hoogspanning zou kunnen komen. Hier is nog niets over bekend, maar ik heb wel mijn vermoedens. In voorgaande jaren was de uitgave van Hoogspanning in een bepaald land de aanleiding voor een nieuwe kaart: de kaart van Midden-Europa kwam direct na de Poolse uitgave van het spel, de China/Korea-uitbreiding kwam tegelijk met de Koreaanse versie van Hoogspanning uit, enzovoorts. In 2011 is Hoogspanning in Noord-Europa op de markt gekomen, dus wie weet...?

De nieuwe van Uwe Rosenberg staat ook op mijn verlanglijstje, maar met een vraagteken erbij. Ora et Labora zou gebaseerd zijn op Le Havre, en dat klinkt goed. Le Havre is een stevig spel, dat ik steeds leuker begin te vinden. Als Ora et Labora dat niveau benadert, dan zal ik het zeker meenemen. Helaas werd hetzelfde gezegd van de vorige twee grote spellen van Rosenberg, Merkator en Loyang, en dat waren goede spellen maar geen uitschieters. Eerst maar eens de regels lezen, dus.

En natuurlijk komt er ook dit jaar een Agricola-uitbreiding aan: het "Niederlande"-deck. Honderdtwintig kaartjes met een Nederlands thema. Dit deck is al een tijdje in ontwikkeling, en is al een tijdje op play-agricola.com te spelen. De kaarten vallen mij een beetje tegen, eerlijk gezegd; ik zou denken dat er wel meer van dit thema te maken is dan enkel een stapel kaartjes met verwijzingen naar Nederlandse grootheden als Rudi Carell en Herman van Veen. Maar ja, dat is wat men in Duitsland van ons kaaskoppen weet...

En dat is het op dit moment wel. Eigenlijk bevat mijn lijstje tot nu toe niets nieuws: de nieuwe Dominion, de nieuwe 2F, de nieuwe Rosenberg, en een paar uitbreidingen. Een mager resultaat. Ik zal de komende tijd nog veel handleidingen door gaan bladeren om te zien of er nog leuke spellen uit onbekendere hoek te verwachten zijn.

Ik wil tenslotte nog wijzen op twee nieuwe uitgaven die ook erg de moeite waard zijn, maar intussen niet meer op mijn lijstje staan. Ankh-Morpork is een aanrader voor wie (net als ik) fan is van Terry Pratchetts Schijfwereld-boeken. Ik heb hier lang naar uitgekeken, en dit weekend op Spellen aan Zee al gekocht. Binnenkort kan je hier een berichtje verwachten met mijn ervaringen.

De topper van Essen 2011 is wat mij betreft echter de heruitgave van 1830. Dit is waarschijnlijk het beste spel uit de 18xx-serie, en een echte aanrader voor de doorgewinterde spellenspeler. Als je een groepje spelers hebt die niet bang is voor een spel waar je een hele avond mee bezig bent, moet je deze beslist proberen. Kijk er op Essen eens naar; en wacht daarna zo nodig op de Nederlandse vertaling, want 999 Games brengt 'm ook uit! Zelf zou ik de Engelse versie op Essen meteen gekocht hebben, als ik twee weken geleden niet...