Essenvoorbeschouwing 2012: de rest

Op Essen komen niet alleen nieuwe treinenspellen uit. Ook in andere genres zijn er spellen die mijn aandacht getrokken hebben. Het is altijd lastig om de krenten uit de pap te vissen, dus daarvoor ga ik de extra dagen gebruiken dat ik dit jaar langer op de beurs ben. Meer spelen, minder ongezien kopen dus. Of dat gaat lukken, is altijd nog maar de vraag.
 
In ieder geval is mijn verlanglijstje nog nooit zo kort geweest. Ik ben bij het doorspitten van de Essen-preview op Boardgamegeek maar weinig items tegengekomen die ik meteen moest hebben. Daarbij komt nog eens dat het percentage uitgaven dat 40 euro of meer moet kosten weer schrikbarend is gestegen. Tel daarbij op dat er weer meer vrienden en vaste medespelers dit jaar naar Spiel af zullen reizen, en dan begrijp je dat ik me niet verplicht meer voel om zomaar alles te kopen.
 
Welke spellen haalden het toch nog?
 
 

Fremde Federn
De laatste jaren vielen de nieuwe grote spellen van Friedemann Friese tegen. Hoogspanning: Fabrieksmanager viel nog wel mee, al is het weinig gespeeld. Maar Fürstenfeld en vooral Hoogspanning: De eerste vonken waren miskopen.
 
Toch ben ik weer heel benieuwd naar Fremde Federn. Voor dit spel heeft FF afgekeken bij een aantal topspellen. Het combineert een worker placement mechanisme waarin iedere beurt meer acties beschikbaar komen (zoals in Agricola) met een deck building element (à la Dominion). Het aanbod van kaarten die je kunt kopen doet dan weer denken aan Through the Ages.
 
Ik zal Fremde Federn wel meenemen. Het idee staat me erg aan, en het krijgt al een paar lovende kritieken. Bovendien, en dat is ook niet onbelangrijk, heeft een van mijn favoriete spelillustratoren, Maura Kalusky, weer een prachtig uiterlijk gegeven aan dit spel dat draait om een politieke campagne. Ik weet zeker dat de voorkant van de doos op de stand van 2F op metershoge affiches afgebeeld zal staan.
 
 

Hanabi
Een van de kleine hits van vorige Spiels was Habani & Ikebana, twee spellen die met hetzelfde materiaal gespeeld konden worden. Vooral het samenwerkingsspel Habani viel in de smaak. Dit jaar is er een nieuwe editie uitgekomen. Weliswaar alleen van Habani, maar dan wel in de reeks goedkope Amigo-kaartspellen, dus er is geen enkele reden om 'm te laten liggen.
 
 

Card City
Alban Viard is bekend geworden door zijn Age of Steam-kaarten, en dat betekent al dat hij een kundig spelontwerper is. Zijn eigen spel Town Center is ook goed ontvangen onder zijn fans, en omdat treinenspelers altijd goede smaak hebben, betekent dat automatisch dat ik ook geïnteresseerd ben. Helaas is Town Center vrijwel uitverkocht in de voorverkoop, maar Card City ziet er ook veelbelovend uit.
 
Zoals de naam al aangeeft, bouwt iedere speler in Card City een eigen stad uit kaarten. Iedere kaart laat een wijk zien, bijvoorbeeld een woonwijk, handelswijk, of industriegebied. Iedere ronde verdien je geld op basis van het aantal handelswijken in je stad, en aan het eind van het spel ontvang je punten van al je woonwijken.
 
Het meest interessante onderdeel van het spel is hoe de kaarten verdeeld worden. Iedere ronde trekt een van de spelers een aantal kaarten, en verdeelt deze in twee stapels: een van twee open kaarten, en een van twee andere open kaarten en een aantal dichte kaarten. De volgende speler mag dan kiezen voor de open kaarten, of mag de open kaarten aan de startspeler geven, om vervolgens op dezelfde manier de kaarten verder te verdelen. Door deze wijze van kaartenverdeling speelt bluf en het inschatten van wat een ander wil hebben een grote rol in Card City.
 
Als dit spel te koop is, schaf ik 'm zeker aan. De prijs speelt daarbij zeker een rol: met 18 euro valt die voor een spel van een kleine uitgever best mee, in vergelijking tot veel andere spellen.
 
 

Le Havre: Der Binnenhafen
De tweepersoonsversie van Agricola heb ik nog niet gespeeld, maar toch ben ik al nieuwsgierig naar de opvolger: de tweepersoons-Le Havre. Uit de spelregels blijkt dat deze versie iets abstracter is dan de oerversie van het spel, maar het ziet er niettemin interessant genoeg uit om mee te nemen.
 
Natuurlijk gaat het in dit spel er weer om om zoveel mogelijk goederen te verzamelen, om te zetten in waardevollere goederen, en dan voor veel geld te verkopen. Geen onbekend thema in hedendaagse spellen, maar de spellen van Uwe Rosenberg steken met kop en schouders boven de soortgenoten uit.
 
 

Mutant Meeples
Dit spel is geïnspireerd door de puzzel-klassieker Ricochet Robots, waarin je robots in zo weinig mogelijk zetten naar een bepaalde plaats op het bord moet verplaatsen. Alle spelers proberen tegelijkertijd een oplossing te vinden, en wie de kortste oplossing vindt, heeft de ronde gewonnen.
 
In Mutant Meeples zijn de robots vervangen door meeples, de houten poppetjes uit Carcassonne. Iedere meeple (er zijn er in totaal 8) heeft een eigen superpower: eentje kan door muren lopen, een ander kan een stapje opzij doen, enzovoorts. Maar als je met een meeple het einddoel hebt bereikt, mag je vanaf dat moment die meeple niet meer gebruiken, en worden de volgende puzzels voor jou lastiger om op te lossen.
 
Ik ben een groot fan van Ricochet Robots, en deze variant lijkt mij niet onaardig. Goed genoeg om te kopen? Dat weet ik nog niet. Vraag het me over een paar dagen nog eens...
 
 

The Resistance: Avalon
Dit is een nieuwe uitgave van The Resistance. In The Resistance moet "het verzet" een vijftal missies uitvoeren. Maar onder de spelers bevinden zich een aantal verraders, die de missies willen laten mislukken. Er wordt steeds gestemd over wie er mee mogen doen aan de missies, en uit die openbare stemmingen moeten de spelers proberen te achterhalen wie de trouwe verzetsleden zijn. Een spel in het genre van Weerwolven dus, maar dan nog leuker omdat er geen spelleider nodig is en alle spelers tot het einde toe meedoen.
 
Avalon is hetzelfde spel, maar nu gesitueerd aan het hof van Koning Arthur. Er zijn zes geheel nieuwe rollen aan het spel toegevoegd, waarvan het overigens nog onduidelijk is wat ze doen. En nu sta ik in dubio welke versie ik wil kopen. Het thema van het origineel bevalt me beter, en het spelmateriaal is vergelijkbaar van kwaliteit, nu er van The Resistance een nieuwe uitgave uit is. Maar die nieuwe rollen, die wil ik ook niet laten lopen. Ik denk dat ik in Essen pas beslis; misschien zelfs gewoon op basis van de prijs.
 
(Er komt ook een Nederlandse versie van The Resistance aan. Maar die heeft de minder sfeervolle naam "De Mol"... Bovendien heb ik altijd liever het origineel.)
 
 

Agricola-uitbreidingen
Er komen op Essen ook een aantal nieuwe uitbreidingen voor Agricola uit. Omdat ik de auteur ben van het naslagwerk over alle Agricola-kaarten, ben ik welhaast verplicht om al deze uitbreidingen te kopen (wat overigens geen straf is). Op het lijstje staan: het Wereldkampioenschapsdeck, het Nederland-deck (beide al wat langer uit), het België-deck, en het "pi-deck".
 
 
Er zijn nog veel andere spellen die ik zou kunnen noemen: Fleet, Escape, Seasons, enzovoorts. Maar ja, je kan niet alles kopen, en gelukkig zullen mijn vaste medespelers een groot aantal van deze spellen mee terug nemen. Als ze dan blijken te bevallen, is het nooit te laat om ze alsnog aan te schaffen.
 
Ik wens iedereen die de komende dagen naar Duitsland gaat een gezellige en leuke Spiel toe! En voor de anderen zal ik na afloop hier nog wel een verslagje plaatsen.
 

Essenvoorbeschouwing 2012: overal treinen!

Nog ruim twee weken, en dan ga ik weer naar Essen. En ik kijk er nu al erg naar uit. Niet dat de nieuw aangekondigde spellen nu zo bijzonder zijn. Het lijkt wel alsof er ieder jaar minder echt goede spellen op Spiel verschijnen, en dat terwijl het aanbod alleen maar toeneemt. Het zal wel aan mij liggen.

Maar toch wordt dit een mooie jaargang, want voor het eerst ga ik meer dan een dag naar de beurs. Van woensdag tot zaterdag heeft een groep vrienden een apartement gehuurd in het centrum van Essen. Dat geeft dus 's avonds meteen gelegenheid om de nieuw gekochte spellen uit te proberen.

Voordat het feest begint, kan je van mij nog twee voorbeschouwingen verwachten, en een terugblik op het allerbeste spel van Spiel 2011. In deze eerste voorbeschouwing zal ik een aantal nieuwe treinenspellen de revue laten passeren. Zoals uit de rest van dit blog wel blijkt, ben ik een groot fan van dit genre, en het zal dan ook niet verbazen dat de helft van mijn verlanglijstje in dit schema past.

Winsome Essen Set
Als je het over treinenspellen en Essen hebt, dan kan je de nieuwe Essen set van Winsome Games heen. Deze kleine Amerikaanse uitgever publiceert ieder jaar een paar nieuwe treinenspellen in een gelimiteerde opgave. De belangrijkste nieuwigheid dit jaar is 1830 Cardgame, een kaartspel gebaseerd op het bekende bordspel 1830. Dat belooft wat, want dit kaartspel zou Korter duren dan het bordspel, met toch heel wat diepgang.

De Essen set wordt alleen als pakket verkocht, dus als je 1830 Cardgame wilt hebben, dan krijg je daar ook een ander treinenspel bij, en vier uitbreidingen op Winsome Essen spellen uit eerdere jaren, die je waarschijnlijk niet hebt. De enige uitzondering is een nieuwe kaart voor Age of Steam, dat oorspronkelijk ook uit de stal van Winsome komt.

Mocht je deze spellen willen kopen, dan heb je pech. Ieder jaar worden er maar 100 sets verkocht, en die waren binnen twee dagen allemaal gereserveerd. Gelukkig hebben twee van mijn vaste groep medespelers deze set bemachtigd. Die kunnen ze op donderdagochtend op komen halen, want daarna doekt de uitgever zijn kraampje op. Ik zal de twee spellen in de set dus zeker snel kunnen spelen. En als ze bevallen, dan wacht ik wel op een nieuwe uitgave, bijvoorbeeld van Queen, die al veel spellen van Winsome herdrukt hebben (denk aan Chicago Express, Samarkand, en German Railways).

Trains
Als Winsome een deckbuilding game à la Dominion uit had gegeven, dan zag het er vast zo uit als Trains, een spel dat helemaal uit Japan over komt vliegen.

Zoals in iedere deckbuilder, heb je je eigen stapeltje kaarten. Je begint met een paar treinen, een stationskaart en een paar spoorlegkaarten, en daarmee kan je betere kaarten aanschaffen uit de voorraad. Natuurlijk zijn er veel verschillende kaarten, waarvan je ieder spel een andere selectie gebruikt.

Bij het uitspelen van sommige kaarten kan je je netwerk van spoorwegen uitbreiden. Dit doe je door blokjes te leggen op het speelbord, dat een regio van Japan uitbeeldt. Dit bord is het grootste verschil met Dominion, de oer-deckbuilder.

De laatste jaren verschijnen er steedss meer Japanse spellen op Spiel, en daar zitten vaak bijzondere dingen tussen; lang niet altijd goed, maar altijd verrassend. Naar verluidt is Trains een zeer geslaagd spel. Op Spiel verwacht men den ook dat het snel uitverkocht is, want het grootste deel van de voorraad is al in de voorverkoop verkocht.

Express 01
Nog een door 18xx geïnspireerd kaartspel. Op een kaart van Duitsland, gevormd door 35 kaarten, proberen de spelers spoorwegnetwerken aan te leggen. Dat doen ze door het uitspelen van kaarten waarop spoor is afgebeeld, met af en toe een station van een van de maatschappijen in het spel.

In plaats van de kaarten te gebruiken als spoor, kan je ze ook uitspelen als aandelen. Door het bezit van de aandelen, kan je punten verdienen, als de desbetreffende maatschappij het op het bord goed doet.

Express 01 klinkt als een aardige lichte variant van een 18xx. Om de prijs (slechts 20 euro) hoef ik 'm zeker niet te laten liggen. Helaas zijn de uitbreidingen waarschijnlijk niet meer te koop: de alternatieve kaarten van de Benelux en de Verenigde Staten waren alleen bedoeld voor de voorverkoop.

18Ruhr
Natuurlijk zijn er ook enkele klassieke 18xx-en te koop. Hiervan ga ik in ieder geval de nieuwe 18Ruhr kopen; ik heb 'm al besteld. Naast de normale treinenmaatschappijen zitten er in dit spel ook mijnen en andere industriële bedrijven. Ook in deze maatschappijen kan je aandelen kopen, alleen leggen deze geen spoortegels op het bord. Spoorwegen en andere bedrijven beïnvloeden elkaars ontwikkeling.

Waarschijnlijk is 18Ruhr een middellange 18xx, wat betekent dat het langer duurt dan bijvoorbeeld 1830. De auteur neemt daarnaast nog een paar spellen mee naar de beurs, en daar hoop ik er ook nog wel een paar van te scoren. De lange winteravonden kunnen niet snel genoeg beginnen :)

Starship Merchants
Een simpelere versie van 18xx is Starship Merchants. Hierin koop je ruimteschepen aan, om vervolgens asteroïden te gaan ontginnen. De aandelenmarkt ontbreekt in dit spel: iedere speler is directeur van zijn eigen bedrijfje. De "train rush" daarentegen is wel aanwezig, en vormt de kern van het spel. De aankoop van een nieuw en beter type ruimteschip zorgt ervoor dat oudere types uit het spel verdwijnen, zodat andere spelers een probleem hebben.

De speelduur van Starship Merchants is volgens de doos echts 90 minuten, en daarmee is dit een spel dat op een reguliere spellenavond niet misstaat. Volgens mij is dit een van mijn zekerste aankopen op Spiel dit jaar.

Hoogspanning: Quebec, Baden-Württemberg, Noord-Europa, Britse Eilanden
En natuurlijk zijn er zoals ieder jaar ook weer nieuwe kaarten voor Hoogspanning. Maar liefst 4, dit keer, want een paar maanden geleden zijn Quebec en Baden-Württemberg al heruitgebracht. Oorspronkelijk komen deze uit respectievelijk de Franse uitgave van Hoogspanning en een reclameartikel van een Duitse elektriciteitverkoper.

En nu op Essen komt daar nog een kaart van Noord-Europa en een van Groot-Brittannië en Ierland bij. In deze uitbreiding zit ook een stapeltje nieuwe elektrriciteitscentrales: ieder gebied op de kaart heeft twee bijbehorende centrales. Van Hoogspanning-kaarten heb je er nooit genoeg, en ik verwacht er zoals gewoonlijk weer veel van.

 

Posted with Blogsy

Juli/augustus 2012

In juli en augustus heb ik minder spellen gespeeld dan andere maanden, en vandaar dit gecombineerde maandoverzicht. In totaal kwam er 79 keer een spel op tafel. Tichu en Magic heb ik het vaakst gespeeld: allebei 7 keer. De vaste nummer 1, Dominion, kwam niet verder dan 4 keer; evenveel als bijvoorbeeld Steam over Holland.

Drie nieuwe spellen speelde ik. Ik zet ze even op een rijtje, met mijn favoriet als eerste:

1865 Sardinia
Zoals bekend ben ik een liefhebber van het 18xx-genre. Deze treinenspellen duren over het algemeen erg lang, dus toen er een nieuw spel op de markt kwam waarin bepaalde zaken versimpeld waren, was ik al snel geinteresseerd.

1865 speelt zich af op het eiland Sardinie (en op Corsica, als je het uitgebreide spel speelt). Zoals bij alle andere 18xx-en bestaat ook dit spel uit het aandelen kopen in spoorwegmaatschappijen, en het bouwen en uitbaten van spoorlijnen.

Het meest tijdrovende klusje in deze spellen is vaak het berekenen van de opbrengsten van de maatschappijen. Iedere maatschappij heeft een aantal treinen, en voor iedere trein moet je een route op het bord inplannen, die zoveel mogelijk grote steden aandoet. In 1865 werkt het anders. Je hoeft niet iedere ronde opnieuw te gaan rekenen. In plaats daarvan wordt bijgehouden hoeveel verkeer je maatschappij aantrekt. Iedere keer als je een nieuw station plaatst, krijg je meer verkeer. Natuurlijk moet je nog wel altijd treinen kopen om al die mensen te vervoeren, maar de berekening van de opbrengst is nu simpel het vergelijken van het potentiele verkeer met de capaciteit van je treinen.

Die fase van het spel gaat dus een stuk sneller dan in "normale" 18xx-en, maar dat betekent niet dat 1865 een kort spel is. Er zijn namelijk een aantal nieuwe elementen toegevoegd. Zo is het mogelijk om twee maatschappijen samen te voegen. Een van de maatschappijen verdwijnt dan uit het spel, en kan opnieuw opgericht worden. De andere neemt alle bezittingen over, en betaalt daarna een vergoeding aan alle aandeelhouders van het verdwijnende bedrijf. Zo kan de situatie op het bord ineens totaal anders worden.

1865 is een mooi spel, dat (anders dan veel andere treinenspellen) ook met 2 gespeeld kan worden. Reken dan wel op een spel van een uur of 6.

51st State
Dit ziet er uit als een intimiderend kaartspel. Iedere kaart is bezaaid met iconen, zonder verdere uitleg. Maar als je Race for the Galaxy onder de knie hebt gekregen, dan moet 51st State ook wel lukken.

In dit spel ben je de leider van een groep/bende/fractie in een post-apocalyptisch Amerika. Iedere kaart stelt een gebouw voor, dat je kan veroveren met "militaire-krachtfiches" (dan krijg je eenmalig de bonus die aangegeven is in de rode bovenkant van de kaart), bemachtigen door te onderhandelen met je "handelfiches" (dan krijg je iedere beurt de bonus in de blauwe onderkant van de kaart), of bouwen met "bouwfiches". Voor die laatste actie krijg je een punt, en je mag voortaan de actie doen die bij dat gebouw hoort.

Als bonussen krijg je bijvoorbeeld grondstoffen, die je weer kan omzetten in de genoemde fiches. Andere kaarten geven manschappen, die je nodig hebt om sommige kaarten te gebruiken. Weer andere kaarten geven punten, en daar draait het spel uiteindelijk om. Als een speler 30 punten bij elkaar heeft, wordt de ronde afgemaakt, en daarna iemand tot winnaar uitgeroepen.

51st State is geen onaardig spel, als je eenmaal doorhebt hoe het werkt. Het blijft een gedoe met fiches omzetten in andere fiches, maar speelt wel lekker weg. Omdat je (tegen betaling) gebruik kan maken van andermans gebouwen, zit er ook wel wat interactie in het spel, al houdt dat niet echt over. Ik wil dit nog wel een paar keer spelen.


Drum Roll
Dit spel over het beheren van een circus heb ik een paar dagen geleden uitgebreid besproken. Ik heb me met Drum Roll vermaakt, hoewel het spel hier en daar wel wat haperde.

Drum Roll, het BSM doorgeefspel

Bordspelmania is het grootste Nederlandstalige forum over bordspellen. Ik volg de site regelmatig, al doe ik nooit zelf aan de discussies mee. Aan BoardGameGeek ben ik al genoeg tijd kwijt. Via Spellengek's Peter Hein (een regelmatige medespeler van mij) kwam het doorgeefspel van BSM toch een paar dagen bij mij terecht. Dat is een spel dat door een van de forumleden is gekocht, en vervolgens van hand tot hand gaat onder andere forumleden. Ik heb het spel nu drie keer gespeeld, voldoende om mijn mening te kunnen geven. Ondertussen heb ik het alweer doorgegeven aan een van mijn regelmatige tegenstanders bij Spelgroep Phoenix in Leiden.

Het spel in kwestie heet Drum Roll, ofwel "tromgeroffel". De spelers zijn ieder een directeur van een circus, en proberen drie voorstellingen op te voeren. Aan het eind van het spel wordt gekeken wie dat het beste gedaan heeft, en dat is de winnaar van het spel.

Voor iedere voorstelling zijn er vijf tot zeven voorbereidingsrondes. In iedere ronde mag je drie acties uitkiezen door het plaatsen van een van je drie actieschijven ergens op het speelbord.

De belangrijkste actie is natuurlijk het inhuren van een artiest. Naast het bord liggen altijd een aantal kaarten met daarop artiesten in 5 categorieen. Door het kiezen van de actie artiesten kan je een van deze kaarten kopen voor de afgebeelde prijs, en voor je neerleggen. Helaas moet je dan nog wel wat moeite doen om deze mensen klaar te stomen voor de voorstelling. Iedere artiest heeft bepaalde voorwaarden voor een goed optreden: bijvoorbeeld oefening, attributen of kleding. Deze worden voorgesteld door gekleurde blokjes. Op een artiestenkaart staan drie blokjes afgebeeld; hoe meer van deze blokjes je verzameld hebt, des te beter wordt de voorstelling. De blokjes krijg je ook door het inzetten van je actieschijven.

Daarnaast kan je nog acties nemen om "overig personeel" inhuren: bijvoorbeeld assistenten, die blokjes om kunnen zetten in andere kleuren blokjes, of popcornverkopers, die extra geld opleveren bij iedere voorstelling.

De laatste mogelijke acties waaruit je kan kiezen zijn de voorverkoop van kaartjes (dit levert uiteraard geld op), en het kopen van actiekaarten, die je op ieder moment kan inzetten voor extra voordelen. Actiekaarten trek je van een blinde stapel, dus deze actie is altijd een gok.

Na vijf tot zeven voorbereidingsronden (de spelers hebben zelf invloed op het aantal ronden, want na de 5e en 6e ronde wordt gestemd of er nog een ronde gespeeld wordt) wordt er een voorstelling gehouden. Hierbij leveren alle artiesten een bonus op, zoals extra blokjes, geld, of andere voordelen. De grootte van de bonus is afhankelijk van de kwaliteit van de voorstelling. Een acrobaat kan bijvoorbeeld 3 geld opleveren bij een zwakke voorstelling (slechts 1 blokje ingezet), 4 geld bij een goede (2 blokjes), of 5 geld bij een uitstekende voorstelling (3 blokjes ingezet tijdens de voorbereidingsfase). Heb je helemaal geen blokjes toegekend aan een artiest, dan moet je hem helaas ontslaan.

Als een artiest tijdens een voorstelling een perfect optreden laat zien (3 sterren, dus), dan mag je in plaats van de bijbehorende bonus te nemen, ook de kaart omdraaien. Dat levert punten op. Dit is de voornaamste manier om punten te scoren. Vaak zal je zo lang mogelijk willen wachten met het omdraaien van een artiest, om zo lang mogelijk gebruik te kunnen maken van de bonus die bij een optreden hoort. Ter compensatie vraagt een omgedraaide artiest wel een stuk minder salaris.

Aan het eind van het spel, na de derde voorstelling zijn er dan ook nog veel punten te verdienen met bijvoorbeeld een perfecte voorstelling (alle artiesten 3 sterren), en een gevarieerde voorstelling (alle 5 de soorten artiesten). Ook sommige actiekaarten leveren aan het einde punten op.

Drum Roll is een prachtig vormgegeven spel, met een origineel thema. Maar het komt eigenlijk op hetzelfde neer als vele andere spellen: blokjes verzamelen, omzetten in andere blokjes, en die weer omzetten in punten. Vergeleken met andere werkverschaffingsspellen als Caylus, Agricola en Le Havre is er in Drum Roll veel minder variatie in mogelijke acties. Iedere ronde doe je daarom bijna hetzelfde. Het verrassende in dit spel zit in hoe je de punten verdient. Het spel draait om de beslissing wanneer je artiesten om te zetten in punten.

Een probleem dat ik tijdens het spelen ervaren heb, is dat je erg geneigd bent om conservatief te spelen: alleen artiesten inhuren waarvan je zeker bent dat ze op het eind punten inleveren. Aan het eind van het spel kom je dan in moeilijkheden: als je dan nog een artiest inhuurt, en je krijgt hem niet vol met blokjes, dan levert hij geen punten op, maar je raakt wel een mogelijke bonus kwijt. Het spel bloedde daarom de laatste 2, 3 ronden een beetje dood in die paar keren dat ik het speelde.

Ik vond het leuk om Drum Roll gespeeld te hebben, want er zitten enkele verrassende spelmechanismen in. Maar ik denk niet dat ik het snel aan zal schaffen; drie keer spelen is wat mij betreft voldoende geweest.

Juni 2012

Vorige maand heb ik 50 keer een spelletje gespeeld; daarmee was juni 2012 een heel gemiddelde maand. Drie spellen kwamen 5 keer op tafel: naast Dominion waren dat The City en Formel Fun. Dat laatste komt doordat ik op de spellendag bij Phoenix in Capelle meedeed met hun kampioenschap Formel Fun. Daarin haalde ik de finale, maar werd daarin als eerste uitgeschakeld.

Tien spellen speelde ik voor het eerst. Daaronder zaten een aantal klassiekers, maar ook enkele gloednieuwe spellen. De oudjes bevielen mij daarbij het beste.

Genoa
Naar aanleiding van de Spellengek Top 100 zette Peter Hein een paar klassieke spellen op tafel zetten. Genoa was nieuw voor mij, en ik wist er eigenlijk niet veel vanaf. Het bleek een briljant onderhandelingsspel te zijn.

Genoa speelt zich af op een bord, waarop een stadje is afgebeeld. In de verschillende gebouwen zijn opdrachtkaartjes te verdienen en warengoederen te halen, en uiteindelijk ook opdrachten te vervullen. Iedere beurt worden 5 naast elkaar liggende locaties aangedaan.

De speler die aan de beurt is, bepaalt welke route gekozen wordt. Daarbij wordt hij geholpen door de andere spelers, die geld mogen bieden om de gekozen route te beïnvloeden. Iedere speler mag maximaal 1 actie per beurt uitvoeren; hiervoor moet hij de actieve speler dan wel een vergoeding betalen. Op die manier probeer je zoveel mogelijk geld te verzamelen.

Genoa is een fantastisch spel. Door de onderhandelingen ben je continu bezig en zit er veel interactie in het spel, zonder dat het gemeen wordt. De speelduur kan daarbij wel fors toenemen, maar dat is wat mij betreft geen probleem bij zo'n goed spel.

Giro Galoppo ♻
Dit lijkt een kinderspel, maar het blijkt ook zeer geschikt te zijn voor oudere spelers.

Giro Galoppo doet denken aan Ave Caesar: het is net zo'n gemeen racespelletje, waarin het niet alleen de bedoeling is om zelf zo snel mogelijk de finish te bereiken, maar ook (en vooral) om de andere spelers dwars te zitten. Het duurt alleen wel een stuk korter; ideaal dus als tussendoortje.

1853
Deze 18xx speelt zich af in India. Het basisprincipe van 1853 is gelijk aan die van andere spellen in het genre: aandelen kopen in spoorwegmaatschappijen, die vervolgens een netwerk van spoorlijnen aanleggen. In dit spel ligt de nadruk vooral op dat bouwen van spoorwegen; de aandelenmarkt speelt een ondergeschikte rol, vergeleken met spellen als 1830 en 1856.

Iedere 18xx heeft zo zijn eigenaardigheden. Ook 1853 heeft een paar wijzigingen aangebracht in het spelsysteem. Zo moet je aan het begin van het spel in het geheim een aantal steden opschrijven. Als je met een maatschappij deze steden met elkaar verbonden hebt, krijg je een bonus. Verder kent het spel twee verschillende soorten sporen: normaalspoor en smalspoor. Hierdoor wordt het sommige maatschappijen moeilijker gemaakt om met elkaar samen te werken.

1853 is wederom een geslaagde 18xx. Wel duurt het erg lang, en het is daardoor vooral geschikt voor liefhebbers van het genre, die bovendien aardigheid moeten hebben in het aanleggen van rails (in plaats van het sjacheren op de beurs). Wie een vergelijkbaar spel met een kortere speelduur zoekt, zou 1825 eens moeten proberen.


Die sieben Siegel
De nieuwe naam van dit kaartspel, Wizard Extreme, dekt de lading uitstekend. Wie Wizard, Rage, Oh Hell of boerenbridge al eens gespeeld heeft, die kent driekwart van de regels van Die sieben Siegel al. De belangrijkste nieuwigheid is dat je niet alleen moet aangeven hoeveel slagen je moet halen, maar ook welke kleur slagen dat zijn.

Die sieben Siegel is een stuk lastiger dan bijvoorbeeld Wizard. Dat laatste spel bevalt me daarom beter, maar ik zal een spelletje Sieben Siegel niet snel afslaan.


Kohle, Kies & Knete
Dit is nou een echt gemeen onderhandelingsspel. Zes rijke lieden proberen een aantal deals te sluiten. Voor ieder van die deals is een bepaalde combinatie van die rijkaards nodig. Iedere speler heeft een of meer kaarten met die personen erop. Als je aan de beurt bent, dan krijg je geld als je de goede combinatie in handen hebt. Hiervoor zal je vaak moeten samenwerken met een of meer andere spelers, die een deel van het geld kunnen opeisen.

De onderhandelingen kunnen worden onderbroken door het spelen van actiekaarten. Deze kaarten kunnen ervoor zorgen dat er mensen op vakantie gaan, en dus niet mee kunnen doen met de deal. Je kan ook kaarten spelen waarmee je zelf de baas wordt in de onderhandelingen, om zo extra geld binnen te halen.

Door deze kaarten is Kohle, Kies & Knete een chaotisch spel. Op ieder moment kan de situatie volledig veranderen. Wie daar tegen kan, zal aan dit spel best plezier kunnen beleven; voor mij gold dit in ieder geval wel.

Aquädukt
In dit abstracte spel probeer je zoveel mogelijk huisjes op het bord te krijgen, en die allemaal te voorzien van water. Iedere beurt mag je kiezen wat je op het bord zet: huisjes, waterbronnen, of kanalen. Alleen huizen die aan een kanaal grenzen tellen aan het eind van het spel mee; de andere huizen kunnen tijdens het spel al van het bord verdwijnen.

In principe is dit spel te spelen met 2 tot 4 personen, maar met 3 of 4 spelers wordt het al gauw chaotisch. Met twee personen vind ik het misschien geen topper, maar toch goed te spelen.


Pünct
Met Pünct heb ik nu alle spellen van het Gipf-project gespeeld. Zoals de andere spellen in deze reeks is ook Pünct een abstract twee-persoonsspel. Met speelstukken in een aantal vormen probeer je twee tegenoverliggende zijden van het zeshoekige speelveld met elkaar te verbinden. Als je aan de beurt bent, mag je een nieuw speelstuk op het bord zetten, of een reeds geplaatst stuk verplaatsen en/of draaien. Als je een speelstuk verplaatst, dan mag je het ook op andere speelstukken leggen, waardoor je een verbinding van de tegenstander kan verbreken.

Pünct is een goed spel, maar vergeleken met de andere Gipf-spellen valt het mij een beetje tegen. Het is een stuk minder elegant dan de andere spellen, en lijkt minder ruimte te bieden voor interessante strategieën. Ik zou zelf liever Zertz of Yinsh uit de kast trekken.


Schnack nich... Dat geit!!!
Een obscuur klimspel, dat duidelijke overeenkomsten vertoont met The Climbers. Om de beurt trekken de spelers een houten blok uit de zak en zetten deze ergens op de toren, of verplaatsen hun pionnen. Iedere speler heeft twee pionnen, waarvan een zo hoog mogelijk moet komen, en de ander zo ver mogelijk uit het midden van de toren.

Hoewel ik altijd wel te vinden ben voor een behendigheidsspel, vond ik Schnack nich... Dat geit!!! ("Schrik niet, het lukt") niet helemaal geslaagd. Het was net iets te moeilijk om de blokken ver genoeg uit te laten steken om veel punten te scoren. De regels en het materiaal van The Climbers zijn naar mijn mening stukken beter.

Maffioso
Aan het eind van de avond heb je soms een spel nodig waar niet veel strategie in zit, zodat je er niet al te veel over hoeft na te denken. Zo'n spel is Maffioso. Er zitten een aantal gangsters van een paar verschillende families aan tafel, die proberen een buit te verdelen. Zolang een gangster aan tafel zit, krijgt hij iedere beurt geld, en het is dus zaak om de anderen zo snel mogelijk uit te schakelen.

Voor een keer is dit best aardig.


Bloqs
Een nieuw spel van een nieuwe uitgever, waarin het de bedoeling is dat je tetris-blokken verzamelt om daarmee een kubus in elkaar te zetten. Helaas worden je acties sterk beperkt door de dobbelsteen. Daardoor heb je te weinig invloed op het spel. Dit lijkt me vooral geschikt om met (kleine) kinderen te spelen.

Mei 2012

Zolang juni nog niet voorbij is, ben ik nog op tijd met mijn maandoverzicht van mei. Dus hier is 'ie dan. Qua aantal gespeelde spellen was mei een goede maand: 70 spellen heb ik gespeeld. Het vaakst natuurlijk Dominion, maar ook Taipan en Europa Tour kwamen geregeld op tafel. Mijn spel van de maand komt zomeeen dan ook niet helemaal als een verrassing...

Hieronder staan de spellen die ik in mei voor het eerst speelde, op volgorde van hoe ze me bevielen: dus met de beste spellen bovenaan, en de Knizia's aan het einde.

 

Europa Tour ♻
Wie Racko kent, die kan Europa Tour (ook bekend als "10 Days in Europe") ook spelen. Het basisprincipe is hetzelfde: je hebt een standaard met 10 kaarten. Iedere beurt mag je 1 kaart trekken (van de dichte trekstapel, of van een van de aflegstapels), en die mag je dan verwisselen met een van de kaarten op je standaard. Zodra je kaarten op volgorde staan, laat je je kaarten aan de andere spelers zien, en heb je gewonnen.

Op de meeste kaarten in Europa Tour staat een land afgebeeld. Met die landen probeer je een geldige reis van 10 kaarten te maken. Daarbij moet iedere kaart op je standaard aan de vorige kaart grenzen. Je kan ook vliegtuigkaarten gebruiken, om tussen twee landen met dezelfde kleur te vliegen, of bootkaarten om gebruik te maken van een aantal zeeroutes.

Het spelmateriaal in Europa Tour ziet er goed uit; zowel de kaarten van dik karton als de meegeleverde landkaart. Het spelverloop is simpel, maar erg aardig. Ik ben erg tevreden met deze aankoop.

 

Top Race
Eigenlijk heb ik dit spel al in april gespeeld, maar vorige keer ben ik 'm vergeten op de lijst te zetten.

In drie races proberen de spelers zoveel mogelijk geld te verdienen met de autosport. Aan het begin van iedere race krijgen ze een hand vol kaarten. Op iedere kaart staan een aantal auto's afgebeeld, met daarbij het aantal vakjes dat deze auto's vooruit gezet moeten worden. Daarna worden de auto's geveild; iedere speler moet tenminste een auto kiezen, op basis van de kaarten die ze gekregen hebben.

Tijdens een race speel je om de beurt een kaart uit, en zet je vervolgens alle afgebeelde auto's vooruit; tenminste, als ze niet geblokkeerd zijn door andere auto's. Je moet dus proberen je kaarten zo uit te spelen dat je eigen auto's het meest profiteren. Aan het eind van de race worden geldprijzen verdeeld op volgorde van binnenkomst over de finish. Daarnaast wordt de race op drie momenten onderbroken zodat iedere speler in het geheim kan voorspellen welke auto gaat winnen; hier is ook geld mee te verdienen.

Top Race is een spannend spel. Omdat op iedere kaart meerdere auto's afgebeeld staan, ben je verplicht om anderen te helpen, maar zelf heb je ook voordeel van de kaarten van je tegenspelers. En omdat je kan gokken op de winst van een auto van een ander, is het soms helemaal niet erg als die and het eerst over de finish komt. Helaas duurt het spel eigenlijk net iets te lang om de hele tijd te kunnen boeien, dus is het niet iets om iedere week te spelen.

 

Cash-a-Catch! ♻
In dit spel zijn de spelers om de beurt de veilingmeesters, die proberen zoveel mogelijk vis te verkopen. De veilingen zijn van een type dat ik nog niet eerder gezien heb: de prijs staat van tevoren vast, die is namelijk altijd 10 euro, maar de hoeveelheid vis varieert. De veilingmeester trekt namelijk steeds kaarten van de stapel, en de andere spelers kunnen op de bel slaan als ze de aangeboden kaarten de prijs waard vinden. De winnaar van de veiling betaalt de prijs aan de bank, en de veilingmeester krijgt voor de moeite 1 euro per verkochte kaart.

Er zijn 5 soorten vis in het spel, maar iedere speler heeft slechts 3 bakken, en in iedere bak kan maar een soort vis. Je moet dus niet te lang wachten met kopen, want dan blijf je met vis zitten die je niet kwijt kan, en die gaat in de afvalbak en is strafpunten waard. De overige vis kan je in je eigen beurt verkopen. Leuk detail: als je vis verkoopt, dan moeten alle andere spelers een kaart van diezelfde soort in de afvalbak stoppen.

Cash-a-Catch is een leuke variant op het veilingspel. Het managen van de soorten vis die je wil verkopen doet denken aan Boonanza, maar dat spel is door het onderhandelen net even wat leuker. Niettemin is Cash-a-Catch ook zeker de moeite waard.

 

Lucky Numbers
Nog een Racko-variant! Dit keer zijn het gewoon getallen die op een volgorde geplaatst moeten worden. Het bijzondere hier is dat iedere speler een vierkant bord heeft van 16 vakjes. Ieder tegeltje dat je op het bord legt, moet zowel horizontaal als verticaal in een oplopende rij liggen; wie het eerst 16 tegeltjes goed heeft liggen, die wint het spel.Lucky Numbers heeft ook wel wat weg van Finito, en speelt net zo lekker weg. Lichte kost, maar wel een leuk tussendoortje.

 

Crazy Derby
Er zijn niet veel kaartspellen die eenvoudiger zijn dan Crazy Derby. Om de beurt speelt iedereen een kaart met een dier erop. Ieder dier heeft een nummer, en als er zoveel kaarten liggen met dat dier erop, krijgen de spelers punten voor die kaarten. Alle andere uitgespeelde kaarten worden afgelegd, en tellen dus niet mee.

Makkelijk uit te leggen, makkelijk te spelen, en toch erg leuk. De aanwezigheid van een paar pestkaarten verhoogt de speelvreugde nog wat meer.

 

Casa Grande
Dit is een mooi 3-dimensionaal bouwspel. Je moet torens op het bord zetten, en daarna mag je op je eigen torens een plateau neerleggen. Daar krijg je dan punten voor. Later kan je dan weer torens bouwen op die lateaus, en zo ontstaat een bouwwerk van meerdere verdiepingen. Hoe oger je je plateaus neerlegt, des te meer punten ontvang je.

Omdat alle spelers met hetzelfde bouwwerk bezig zijn, kunnen ze elkaar goed dwarszitten. Het gebeurt echter ook dat je een andere speler punten moet geven. Dat gebeurt als je een van je torens neerzet op het plateau van iemand anders.

Casa Grande ziet er niet alleen mooi uit, het is ook een goed spel. Alleen geschikt voor mensen met ruimtelijk inzicht.

 

Mundus Novus
In dit kaartspel over de oost krijg je aan het begin van iedere ronde een aantal kaarten, die je aan het eind van de ronde dan weer in kan leveren: een setje verschillende kaarten voor overwinningspunten, of een setje identieke kaarten voor bonussen zoals extra kaarten aan het begin van de ronde. Daar tussenin ruil je kaarten met de andere spelers, via een interessant systeem. Elke speler legt een paar kaarten op tafel, en daarna mag de startspeler een kaart bij een ander wegpakken. Die speler mag daarna een kaart pakken, maar niet van degene die wat bij hem gepakt heeft.

Mundus Novus is eigenlijk een heel simpel kaartspelletje, waarbij toch een redelijke hoeveelheid taktiek voor nodig is. Ik vond het leuk om te spelen.

 

Farmerama
Naar het schijnt is Farmerama een internetspelletje, waarin je een boerderij moet zien op te bouwen. Iets als Farmville dus. De bordspelversie is een maaksel van Uwe Rosenberg, de bedenker van Agricola. Blijkbaar moet je bij hem wezen als je een agrarisch spel wilt uitgeven.

Op je boerderij zijn een aantal veldjes afgebeeld waar je groentes kan inzaaien en dieren kan laten opgroeien. In het midden van je speelbord is een wiel gemonteerd, dat aangeeft op welke veldjes je op dit moment welke groenten en dieren kan plaatsen. Door water in te leveren kan je dit wiel laten draaien, waardoor ingezaaide veldjes op een gegeven moment geoogst kunnen worden.


Alle spelers kiezen steeds tegelijk een actie die ze uit willen voeren. Er is hierbij een beperkte keuze: je kan zaaien, oogsten, dieren fokken, of water inzamelen. Ben je de enige speler die een bepaalde actie kiest, dan mag je deze vaker herhalen dan als er spelers zijn die hetzelfde willen doen. Maar in dat laatste geval krijgt een van de spelers wel een bonusfiche, met een extra voordeeltje. Op die manier zit er toch nog enige interactie in het spel.

Farmerama is niet te vergelijken met spellen als Agricola. Het is een stuk minder complex, en zal sneller gaan vervelen. Maar voor een paar keer spelen is het best een leuk tijdverdrijf, zeker met wat jongere medespelers.

 

Go West!
Jaren geleden heb ik deze doos al een keer gekocht, voornamelijk omdat hij stevig afgeprijsd was. De recensies waren vrij negatief, dus was ik nooit in de stemming om 'm op tafel te zetten, maar afgelopen maand is het er toch van gekomen. En ik moet zeggen, het viel me mee.

Het thema van het spel is de landverhuizing naar het westen van Amerika. Om de beurt kunnen spelers een kaart uitspelen, om alle acties op die kaart uit te voeren. Op de meeste kaarten staan twee acties: je kan een bepaald aantal huifkarren naar het westen verplaatsen, of je kan een aantal muntjes plaatsen op een van de scoresporen in de verschillende gebieden op het bord. Het spelen van een kaart kost geld; hoe beter de kaart is, des te hoger de prijs. Muntjes kan je verdienen door kaarten af te leggen zonder dat je de bijbehorende acties uitvoert: dan krijg je de prijs van de kaart terug van de bank.

In plaats van het spelen of afleggen van een kaart kan een speler er ook voor kiezen om een puntentelling te houden. In ieder gebied wordt dan gekeken hoeveel huifkarren er zijn, en dat aantal punten wordt verdeeld over de spelers met muntjes op het desbetreffende scorespoor.

Go West is een heel ardig taktisch spelletje, waarbij het de kunst is om de tellingen op een zo gunstig mogelijk moment te laten plaatsvinden. Dat is nog best lastig, want het uitvoeren van een telling wordt steeds duurder. Ik kan me goed voorstellen dat het spel met meer dan twee spelers behoorlijk chaotisch wordt, maar met twee is het goed te spelen.

 

Indigo
Naast suffe spreadsheet-spellen (waarover later meer) maakt Reiner Knizia tegenwoordig vooral varianten van bestaande spellen. Wie Metro of Tsuro kent, zal Indigo bekend voorkomen. Om de beurt leggen de spelers tegeltjes op het bord, om zo hun eigen posities aan de rand van het bord te verbinden met een aantal locaties op het bord waarop edelstenen liggen. Zodra zo'n verbinding tot stand is gekomen, ontvangt die speler de edelsteen, due punten waard is.

Indigo voegt niets toe aan de bestaande verzameling spellen, en als je de eerder genoemde spellen al kent, hoef je Indigo niet te proberen.

 

Transport ♻
Het speelbord bestaat in dit spel uit een aantal losse tegeltjes, waarop een systeem van lopende banden is afgebeeld. Als je aan de beurt bent, voeg je altijd eerst een tegeltje toe. Op sommige tegeltjes staat een icoontje; na het leggen van een dergelijke tegel voer je de bijbehorende actie uit: bijvoorbeeld het produceren van een pakketje op een afgebeelde machine. Aan het eind van je beurt moet je een pakketje uitkiezen, en het een aantal vakjes over de lopende band laten bewegen. Het liefst in de richting van je eigen pallet, want daar krijg je punten voor.

Het spelmateriaal ziet er leuk uit; het spel zelf valt tegen. Je bent sterk afhankelijk van de tegel die je trekt, want tegels met actie-iconen zijn veel beter dan die zonder. En sommige van die acties zijn dan weer zo sterk, dat de winnaar hoofdzakelijk bepaald wordt door het trekken van die tegels.

 

Beowulf: The Movie Game
Het heldenepos Beowulf is een van de hoogtepunten van de Engelse literatuur. In dit verhaal uit het eerste millennium verslaat de Germaanse held Beowulf drie formidabele tegenstanders: het monster Grendel, dat de zaal van koning Hrothgar terroriseert; de moeder van Grendel die onder een meer woont; en tenslotte een draak, die zoals dat hoort een grote schat bewaakt.

Het spel Beowulf van Reiner Knizia heeft met dit prachtige epos gemeen dat het in drie ronden gespeeld wordt. In iedere ronde is er een min-of-meer vierkant speelbord, waarop iedere speler tegeltjes kan leggen met positieve en negatieve getallen. In plaats daarvan kunnen ze ook een speelfiguur op het bord zetten. Aan het eind van een ronde ontvangt iedere figuur de som van alle tegeltjes in dezelfde rij en kolom.

Een heel gemiddeld spreadsheet-achtig spel van het soort waar Knizia tegenwoordig er zoveel van maakt. En dat terwijl er zoveel meer te maken is van dit thema. Bah.

 

The Impossible Machine
Het idee achter The Impossible Machine is erg aardig: de spelers proberen samen een ingewikkelde machine te bouwen. De uitwerking is maar matig. Het spelen komt neer op het aanleggen van kaarten uit de hand aan een rij die al op tafel ligt, en daarvoor moet je maar net de juiste kaarten in handen hebben. Veel strategie zit er niet in dit spel.

 

Flotte Flitzer ♻
Het formaat van de verpakking doet vermoeden dat dit een zuiver kaartspel is, maar er blijkt toch een speelbord in te zitten, al is dat wel net iets te klein om comfortabel te kunnen spelen. Op het bord is een racebaan afgebeeld, en daar moeten 12 racewagens een rondje op rijden. Iedere speler heeft twee auto's in bezit, en doen er minder dan 6 spelers mee, dan zijn er ook neutrale wagens in koers.

Door het spelen van kaarten kan je de auto's voort laten bewegen. Op veel van de kaarten staat een bepaalde kleur auto afgebeeld, en dan ben je verplicht een van die auto's te verzetten. Wat dat betreft lijkt het spel een beetje op het eerder genoemde Top Race. Helaas werkt dit systeem in Fotte Flitzer minder goed. Je blijft te vaak met kaarten zitten die je niet kan of wil spelen, en ik heb het gevoel eraan overgehouden dat ik nauwelijks invloed heb gehad op het lot van mijn eigen auto's.

Alweer een misser van Knizia dus.

 

Steam over Holland (spelverslag 2012-05-29)

Uit de reeks 18xx-spellen kwam afgelopen week Steam over Holland op tafel. Dit is een relatief kort spel, met redelijk eenvoudige regels. Een uitstekende keuze voor een dinsdagavond. Voor Coen was dit de eerste keer (hoewel hij al wel andere spellen binnen dit genre had gespeeld); de andere spelers hadden al enige ervaring.

Als eerste werden vier privé-maatschappijen geveild. Ik was de "winnaar" van deze veilingen: zowel het Koninklijk Korps van Ingenieurs (eenmalig een gratis brug bouwen) als Werkspoor (korting op treinen) waren voor mij. Coen kocht de Veerdienst Vlissingen-Londen, en Anton betaalde de hoofdprijs voor de Koninklijke Ondersteuning. Dat was terecht, want daar kreeg hij een gratis aandeel NRS bij; een privilege dat minstens 65 gulden waard is.

Thomas had als enige geen privé-maatschappij gekocht, en mocht daardoor als eerste een spoorwegmaatschappij opstarten. Hij koos voor de NRS (startplaats: Amsterdam-Zuid), en koos voor een initiële aandelenkoers van 70; dit tot ergernis van Anton, die graag had gezien dat zijn aandeel meer waard was geweest. Coen startte de AR (te Breda) op, ik kocht aandelen in de OSM (Zwolle), en Anton besloot te investeren in de NCS (Utrecht). Thomas had als enige nog voldoende in kas om een tweede maatschappij op te starten, en vanwege de mogelijkheden tot samenwerking met de NRS koos hij voor de HIJSM (Amsterdam-Noord).

In de eerste bedrijvenronde kochten verschillende maatschappijen twee 2-treinen (waarmee op een route tussen twee grote steden gereden kan worden), waardoor zowel de AR als de OSM een 3-trein konden aanschaffen. De OSM deed dat zelfs met korting, want ik had Werkspoor al meteen aan mijn maatschappij overgedaan tegen de maximale prijs. Helaas had mijn maatschappij niet zo'n goede route: hij reed slechts op en neer tussen Zwolle en de Duitse grens, en daarvoor was een 2-trein al voldoende geweest. De maatschappijen in de Randstad hadden het beter bekeken. Ze konden profiteren van elkaars spoor, waardoor ze op meerdere routes konden rijden.

Coen: "Zelf had ik een maatschappij met een mooie Franse naam. Ik speelde alleen met de Franse slag. Het ging meteen al fout door een verkeerde openingskoers te kiezen. Aandelen uitgeven is leuk maar dat moet wel geld in het laatje van het bedrijf opleveren. Rivieren oversteken, veerdienst opkopen en als laatste in de rij voor de treintjes dus direct een onhandige drietrein in plaats van twee treintjes."

Vooral AR en de NCS bouwden in het westen een aantal stations, waardoor de HIJSM en de NRS (inmiddels in handen van Anton) geblokkeerd dreigden te raken. Daarom bouwden deze maatschappijen sporen richting het oosten. Daar was ik niet ongelukkig mee, want de OSM hoefde nu niet meer in zijn eentje een netwerk op te bouwen. Vooral de verbinding "om de zuid" naar Utrecht kwam mij goed uit. Ik liet zo snel mogelijk de OSM een station bouwen in Utrecht, en daarna ook in Breda. Zo ontstond een mooie route met lengte 5, die niet meer door andere maatschappijen te blokkeren was: Vlissingen - Breda - Utrecht - Zwolle - Salzbergen.

Om deze route te berijden had ik ook een goede trein nodig. Daarom gaf de OSM een aantal aandelen uit. De aandelenkoers daalde hierdoor, maar de maatschappij kon daardoor wel de eerste 5-trein kopen. Als bonus roestten daardoor de 3-treinen. De tegenstanders hadden dit niet zien aankomen, en hadden niet in mijn maatschappij geïnvesteerd. Hun maatschappijen moesten enkele ronden hun winsten in kas houden om een nieuwe trein tekopen, en daardoor liep ik in deze fase van het spel op de anderen uit.

Coen: "Anton was in de laatste fase doodsbang dat ik een station zou bouwen op Rotterdam. Nee hoor dat kon ik nooit betalen. Tot overmaat van ramp zette hij er een station neer. Weg lange route. Wat overbleef was evenwel best aardig. Van Londen via Vlissingen, Breda, Tilburg, Eindhoven naar Maastricht en Luik.

Eugene was inmiddels heel rijk geworden en zat zelfs te bedenken een tweede bedrijf op te starten en een blokkendoos te kopen. Een rekensommetje leert al snel dat je met een dergelijke trein nooit meer dan 300 gulden kunt rijden. (Amsterdam en twee grote plaatsen maal twee=140 of Londen Antwerpen via Breda is dan wel 300). Hij deede het niet en won zo op zijn sloffen."

De eindsituatie

Aan het eind van het spel reden alle 5 de maatschappijen tussen de 240 en de 300 gulden, maar ik was de enige speler die het maximale aantal van 14 aandelen had. Dit leverde mij uiteindelijk de overwinning op.

De eindstand: Eugène 2874, Anton 2104, Thomas 1783, Coen 1435.

Vergeleken met eerdere keren dat ik dit spel gespeeld heb, waren er dit keer maar weinig bedrijven opgestart. Twee bedrijven bleven ongebruikt in de voorraad liggen, en de meeste spelers hadden slechts een bedrijf in bezit. Dit kwam omdat er vrij aggressief stations gebouwd werden in de Randstad, waardoor een nieuw bedrijf nauwelijks toegang had kunnen krijgen tot het lucratieve gebied.

Van tevoren had ik me voorgenomen om te proberen veel privé-maatschappijen te kopen, en om eens met een minder gebruikte maatschappij te beginnen. De Overijsselsche Spoorwegmaatschappij komt meestal pas laat in het spel, maar klaarblijkelijk is het ook geen onverdienstelijke startmaatschappij. Daar had ik wel de hulp van de andere spelers bij nodig. Of ik die een volgende keer weer zou krijgen, valt te bezien.

Steam over Holland mag dan een eenvoudige 18xx zijn, het was zeker de moeite waard om het te spelen. Daarbij is het prima in een avond te spelen: het spel was in ruim 3 uur gespeeld. Voor herhaling vatbaar.